Patlayıcı Madde Kullanımında Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar

[helbir]

PATLAYICI MADDE KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KURALLAR

DEPOLAMA
1 - Patlayıcı maddeler, kapsüller ve infilaklı fitil gibi ateşleme sistemleri, kanun ve tüzüklere uygun, temiz, kuru, rutubetsiz ve iyi havalandırmalı depolarda kilitli olarak korunmalıdır.
2 - Patlayıcı maddeler ve kapsüller birbirlerinden ayrı olarak depolanmalıdır, infilaklı fitil kapsül ile birlikte değil, patlayıcı maddelerle birlikte konulmalıdır.
3 - Patlayıcı maddeler ve ateşleme sistemlerinin yakınında, taşınmasında ve depo içerisinde sigara içilmemeli, açık alev çıkartılmamalıdır.
4 - Depo içerisinde metal aletlerle çalışmayınız.
5 - Patlayıcı kutularını örselemeyin,düşürmeyin ve sürüklemeyin.
6 - Patlayıcı kutu ve sandıklarını Üretim tarihine göre istifleyiniz.
7 - Kutu ve sandıkları depo içerisinde açmayınız,
8 - Açılmış kutuları Öncelikle tüketiniz.
9 - Depo içerisinde atım öncesi patlayıcı kartuşu hazırlamayınız.
10- Patlayıcı ve ateşleyici maddeleri başka malzemelerle birlikte taşımayınız.
11 - Patlayıcı maddeler ve kapsüller ayrı ayrı taşınmalıdır.
12- Bir seferde kullanılacak patlayıcı miktarından fazlasını depodan çıkarmayınız.
13-Patlayıcı maddelerde bozulma fark edildiğinde, kullanılmamalı ve yerinden kaldırmadan üretici firma ite temas kurulmalıdır.

PATLATMA ÖNCESİ ALINACAK ÖNLEMLER
1- AYNADAKİ İŞLEMLER
Bu kurallar İçin her ne kadar yerüstü uygulamaları temel alınsa da, yeraltı ve tünel çalışmaları da prensip olarak aynıdır.
a) Patlatma sahasına gerekli miktarda kapsül ve patlayıcı getiriniz.
b) Mümkün olduğu sürece kapsüller ve patlayıcılar en son ana kadar ayrı ayrı korunmalıdır.
c) Patlayıcıları deliklerin gerisine küçük miktarlar halinde dağıtınız.
d) Her seferinde delik başına bir patlayıcı kutusu getiriniz. Boşalan kutu ve anıklan toplayınız, yeni patlayıcı almaya giderken bunları da artık biriktirme yerine bırakınız. Böylece delik başlarında karışıklık önlenecektir.

2 - ATEŞLEME ELEMANLARININ YEMLEMEYE TAKILMASI
a) Hangi ateşleme yöntemi kullanılırsa kullanılsın, yemleme patlayıcıya takılması, aynada deliğe doldurma aşamasında olmalıdır.
b) Kapsüller yemleme kartuşunun içine zorla sokulmamalıdır. Kartuş içine öncelikle ahşap çubuk İle uygun derinlikte yuva açılmalıdır.
c) Kapsül kartuşa yerinden çıkmayacak sıkılıkta takılmalıdır.
d) Elektrikli kapsül kullanıldığında, kapsül kabloları kartuşa bir veya iki yerinden bağ yapılmalıdır. Deliğe sarkıtırken daha güvenli olacaktır.
e) Kapsül kabloları iletkenlerden ve akım kaynaklarından uzak tutulmalıdır. Kablo uçları dikkatli şekilde sıyrılmalıdır. Şimşekli havalarda tüm çalışmalar durdurulmalıdır.
f) İnfilaklı fitilin yemleme kartuşuna bağlantısı basittir. Fitil kartuşun ortasından geçirilmeli ve alt kısmı çıkmaması için düğümlenmelidir.
g) Ateşleme sistemi yemleme kartuşuna takıldıktan sonra, kartuşa çok özen gösterilmeli, düşürülmemeli ve deforme edilmemelidir.
h) Emniyetli fitilin depolamada ve kullanımı sırasında, su ile temasından ve hasar görmesinden sakınılmalıdır. Fitili kapsüle takarken ucundan biraz kesmek, ıslanma gibi herhangi bir olasılığa karşı yararlı olacaktır.
İ) Emniyetli fitil keskin bıçak veya falçata ile düzgün ve temiz olarak kesilmelidir.
k) Emniyetli fitili kapsül yuvasına boşluk kalmayacak şekilde oturtmalı ve kapsül pensesi ile sıkılmalıdır.

3 - DOLDURMA VE SIKILAMA
a) Patlama delikleri herhangi bir tıkanıklık olasılığına karşın, doldurma işlemi başlamadan önce kontrol edilmelidir.
b) Delik çapı patlayıcı kartuş çapından daha büyük olmalıdır. Delik içerisine konan kartuşlar birbirleri ile temas etmelidir.
c) Doldurma İşlemleri ateşçi tarafından veya denetiminde yapılmalıdır.
d) Patlayıcıların kartuş ambalajı kesinlikle açılmamalıdır.
e) Sıkılama çubuğu olarak sadece ahşap sopa kullanınız. Demir dışı malzemelerin güvenli olduğu söylensede, bu tam olarak doğru değildir.
f) Doldurma sırasında herhangi bir kartuş delik içerisinde takılırsa delici tijİ veya başka metal aletlerle müdahale etmeyiniz. Ahşap sopa ile kurtarmak mümkün olmadığında uygun sıkılama yapılmalı ve komşu deliklerin şarjı mümkünse arttırılmalıdır.
g) Yemleyici patlayıcı madde delik içerisine yerleştirildikten sonra, ana patlayıcının dolumu esnasında kapsül kabloları veya fitil iyi korunmalıdır.
h) İnfilaklı fitil kullanıldığında, yemleme ve fitil delik içine yerleştirilince fitil makaradan kesilmelidir. Bu herhangi bir beklenmeyen patlamada infilakın makaranın tamamına ve oradan diğer patlayıcılara sıçramasını önleyecektir.
i) Elektrikli kapsüllerin kablolarının düğümlenmesinden sakınınız. Düğümlenme olduğu takdirde, kapsülün 75 mm yukarısından bir eliniz ile tutarak açınız. Bu kapsülden kabloların kopması olasılığına karşı önlem olacaktır.
k) Doldurma ve sıkılama işlemleri sırasında kablolara veya fitillere zarar vermekten kaçının. Bu hatalı patlatmayı önleyecektir.

ATEŞLEMEDE İŞ GÜVENLİĞİ
1 - SOK TÜP KAPSÜLLER (ELEKTRİKSİZ) İLE ATEŞLEME
a) Eğer şok tüp kapsüllerin ateşlemesi elektrikli kapsüllerle yapılıyorsa 2'inci maddedeki güvenlik önlemleri uygulanmalıdır.
b) Şok tüplerin bütün bağlantıları ehliyetli bir ateşçi tarafından yapılmalıdır.
c) Ateşçi, patlatma yapılıncaya kadar manyetoyu emin bir yerde saklanmalıdır.

2 - ELEKTRİKLİ ATEŞLEME
a) Kapsül ve bağlantı kabloları yeterli uzunlukta olmalıdır. Çok fazla bağlantı akım kaçağına sebep olacak kaynaktır.
b) Tüm bağlantılar ateşçi tarafından yapılmalıdır.
c) Islak ve sulu ortamlarda kablo bağlantıları bandla İzole edilmelidir.
d) Ateşçi manyeto kolu veya anahtarını ateşlemeyi yapıncaya kadar yanında bulundurmalıdır.
e) Kabloları taşırken yerde sürüklemeyin, bu kablo koruyucusunun zarar görmesine neden olacaktır.
f) Kablolardaki düğümlenmeler, kablonun içten kırılmasına neden olacaktır.
g) Kabloları, elektrikle çalışan aygıtların veya kabloların yanına yaklaştırmayınız.
h) Bağlantı kablosu olası kısa devrelere karşı test edilmelidir.
i) Devre manyeto kullanılmadan önce ohm metre ile test edilmelidir.

3) EMNİYETLİ FİTİL İLE ATEŞLEME
a) Fitil, yakma işleminden sonra güvenli uzaklığa ulaşabilecek uzunlukta kesilmelidir.
b) Güvenli olarak yakılabilecek sayıdan fazla fitil ateşlemeyiniz.
c) Ateşleme işlemi İçin uygun bir fitil kullanınız.
d) Emniyetli fitil uçlarının ıslak veya nemli olmamasına dikkat ediniz.
4) İNFİLAKLI FİTİL İLE ATEŞLEME
a) İnfilaklı fitil, elektrikli kapsül veya Özel ateşleme cihazları ile ateşlenebilir. Elektrikli kapsül ve emniyetli fitil için geçerli güvenlik önlemleri, bunun içinde geçerlidir.
b) Bağlantılar özel bağlama tekniği ile yapılmalıdır.
c) İnfilaklı fitilin uçlarının ıslanmamasına özen gösterilmelidir.

BOŞALAN PATLAYICI KUTULARININ İMHASI
a) Patlayıcı madde kutuları ve paket malzemelerini yok etmenin en etkili yolu yakmaktır.
b) Paketlemede kullanılmış olan torba, kağıt gibi malzemeleri kutudan çıkartıp patlayıcı kalmadığından emin olun.
c) Patlayıcı madde paketlemede ve doldurmada kullanılan malzemeler tercihen atım yapıldıktan sonra yakılmalıdır. Eğer atımdan önce yakılacaksa, atım sahasından uzakta ve kesinlikle deliklerin sıkılaması bittikten sonra yakılmalıdır.
d) İmha sahası patlayıcı madde ihtiva eden alanlardan ve depolarından tercihen yüz metre uzakta olmalıdır. Diğer durumlarda ise 50 metreden az olmamalıdır.
e) Patlayıcı madde kutularının ve paketleme malzemelerinin imhası sırasında, kutuların içinde kalabilecek kırıntıların patlaması ihtimaline karşı, yığını hazırladıktan sonra kağıt veya talaş türü yanıcı bir maddeden uzaklaşma mesafesine yetecek şekilde bir fitil yapıp yığını onunla tutuşturun.
f) Patlayıcı madde kutularının" ve paketleme malzemelerinin yakılması sırasında kesinlikle güvenli bir mesafede durulmalı ve tamamen söndüğü anlaşılmadan yanma yaklaşılmamalıdır.

1 - ATEŞLEMEDEN ÖNCE
a) Ateşçi ateşleme hattına elektrik akımını vermeden Önce bütün önemli güvenlik kurallarını yerine getirildiğinden emin olmalıdır.
b) Açıkça anlaşılır bir sinyal verilmelidir.
c) Patlama alanına girişler tamamen kontrol altına alınmalı, patlatmadan önce kimse bu alana sokulmamalıdır. Patlatma aynasının önünde kimsenin durmasına izin verilmemelidir. Ateşçinin ve patlatma sırasında saklanan kişilerin saklanacakları bölgeleri çok iyi seçmeleri gerekir. Patlatmada meydana gelen kazaların çoğu yanlış yer seçiminden meydana gelmektedir.

2 - ATEŞLEMEDEN SONRA
a) Patlatma sahasına atımdan hemen sonra girmeyiniz. Emniyet açısından elektrikli kapsül kullanılan alanlara beş dakika, emniyetti fitil kullanılan alanlara otuz dakika sonra girilmesi gerekmektedir.
b) Geçerli bir süre geçtikten sonra patlatma alanında patlamamış, kesilmiş delikler veya patlamamış patlayıcı maddelerin olup olmadığı kontrol edilmelidir. Tecrübeler sayesinde alana bakarak bütün deliklerin patlayıp patlamadığı anlaşılabilir.

3- DETONASYON SONRASI GAZLAR
Patlama sırasında bütün patlayıcılar toksik gazlar üretir. Bu tür Ürünler kimyasal olarak değil patlatma şartlarına göre sınıflandırılmışlardır. Bu nedenle gerekli havalandırma sağlanmalı ve patlatmadan sonra çalışma bölgesine dönerken gazın dağıldığından emin olunmalıdır. Yeraltı madenlerinde mümkünse sulayarak, çözülür gazları havadan yok ediniz.

4- HİJYEN
Bazı insanlar psikolojik olarak diğerlerine nazaran daha hassas oldukları İçin herhangi bir alerjik durumu önlemek açısından, patlayıcılara dokunurken eldiven veya benzeri koruyucu malzeme kullanmalıdırlar. .

[melek_17]

arkadaşlar maden müh.4. sınıf öğrencisiyim ve bitirme ödevim ''patlatmadan kaynaklanan çevresel etkiler'' yardım edebilir misiniz yani önerebileceğiniz kaynaklar var mı?şimdiden teşekkürler

[ErkanDÜNDAR]

Patlatma sonucu oluşan çevresel etkenlerin irdelenmesi ve çözüm önerileri(başlık)

1-ses(hava şoku) ve gürültü -fiziksel etkenler

2-titreşim(yer sarsıntısı) -fiziksel etkenler

3-toz ve gaz çıkışı(gaz emisyonu) -kimyasal etkenler

4-taş savrulması -fiziksel etkenler

bu etkenler,

a-maden delme-patlatma yöntemine,(basamak yada galeri yöntemi)

b-patlatma geometrisine(tünel-şeşbeş-kare vs.)

c-patlatma tekniğine(elektriksiz ve elektrikli kapsülle patlatma),göre göz önüne alarak irdelemek ve çözüm önerisi ortaya koymak gerekir.

Kaynak:

1-madencilik ve çevre sempozyumu,5-6 mayıs 2005,maden müh. Odası
2-3.ulusal kırmataş sempozyumu,3-4 aralık 2003,maden müh. Odası

aklımda olan kaynaklar yukarda belirttim ama çok fazla makale ve kaynaklara ulaşabilirsin.(internet ve maden müh. Odası)

saygılarımla,