Granit Ocağı İşletimi

[MiNeR]

Granit Ocakçılığı


Bu terim ile, taneli yapı ve çok mineral kompozisyonu içeren püskürük kayaçların bütün serisine geleneğe göre ad verilmektedir. Sertliğin bir hayli yüksek, granitlerin de kesilmesinin oldukça zor olduğundan beri, bir hayli dayanıklı ve taşımaya karşı dirençli olarak karakterize edilmişlerdir ve bilh***a dış kaplama ve döşemede uygundurlar.

Mermere zıt olarak, granit sektörü radikal teknolojik değişiklikler prosesine henüz karışmış bulunmamaktadır. Hakikaten kesme operasyonları genel olarak geleneksel metotların ve tekniklerin kullanılmasıyla başarılmış, bununla beraber kazanılmış tecrübeyle inceleştirilmiş, derin bilimsel bilgi ile kıymeti arttırılmış, makinalardaki gelişmede ilerleme ve daha iyi mühendislik ile faydalı olma ile daha verimli teslim edilmiştir.

Bu gecikmedeki farklı nedenlerin izahatı ( Ciccu, R. 1989 )

Öncelikle, granit kendisini mermere göre, bazı özel tekniklerin tatbiğinde, alevle yakma, patlayıcı ile yarmak ve kama ile kesmek gibi, mineralojik bileşim ( kuvars içeriği ) veya yapısal karakteristikler ( kolay yarılabilir düzlemler bulunması ) sayesinde daha iyi ödünç verir. Devamlı ve geniş tecrübe ile iyice öğrenilmiş olan bu teknikler, nispeten düşük kesme maliyetleri, tabii basitlikleri ve esneklikleri, düşük sermaye ve bakım giderleri nedeniyle madenciler tarafından halen tercih edilmektedir. Diğer taraftan, tam doğru uygulandıklarında bile, kaya kütlesinde kesin hasara sebep olabilirler, kayaç değeri yüksek ve başlı başına blokların düşük olması ekonomik kaybın gittikçe artarak önemli duruma gelmesi sonucunda, ödeme hacmi ve bütün ocak hasılatı biraz zor durumda kalır.

Bundan dolayı, geleneksel metotların artmasına paralel olarak, değişik ileri teknolojilerin kabulu, yüksek kısıntıların kabiliyetli bir şekilde üstesinden gelinmesi, yakın bir gelecekte yer alacaktır.

Sondaja dayanan metotlar hakkında önemli ilerleme, sondaj makinalarının kendilerinin ( kuru veya sulu pnömatik veya hidrolik ), destekleme ve yönlendirme yapılarının ( ocak çubuğu, hafiften ağıra blok kesiciler, kompleks hidrolik donanım ) gelişmesi ile oluşmuştur.

Onlar arasındaki seçim esasen sondaj deliği ihtiyacına bağlıdır. Birim üretimdeki sondaj isabetinin makul olduğu ( 20 m’nin altındaki deliğin ticari bloğun hacmine oranı, en son şekil verme dahil ), basit ekipman, kolay kullanılabilir olması birçok İtalyan ocağında genellikle tercih edilir. Diğer yandan, kompleks mobil donanımlar süratli işler için uygun ve her yönde başarılı sondajlar için, bütün sondaj isabetlerinin 80-90 m/m3 olarak elde edildiği düşük hasılatlı ocaklarda karlı olabilir.

Patlayıcı çeşitlerine baktığımız zaman, patlatma fitilinin kullanılmasının avantajları Akdeniz ülkelerinin tecrübeleri ile onaylanmıştır, halbuki düşük patlayıcı donanımının ayrılmış yükleri başka yerde kendi kendine ortalama kartuşları olarak tercih edilmektedir. Patlamadaki farklılıklara rağmen, en son sonuçlar bununla beraber karşılaştırılabilir.

Blok şekillendirme ve sayalama için, geleneksel tıkaç ve tüy kesme genellikle uygulanır, hidrolik kamalama ise çıkıntının az da olsa bir paya sahip olduğu durumlarda seyrek olarak kullanılır çünkü yavaş hareket edilir ve yüksek satın alma maliyeti vardır.

Önemli değişiklikler hareket eden mekanizmalar olarak tanıtılabilir. İşyerinde blok taşıma ve atık gübreleştirme günümüzde sık sık, çalışma aletlerinin hızlı değişimi ile ( kepçe, fork-lift, çekme bomu ), çok iş gören ve farklı fonksiyonları başarmada kabiliyetli ( yükleme, kaldırma, itme, yedeğe alıp çekme, çekme ), güçlü lastik tekerlekli yükleyiciler vasıtası ile yerine getirilmektedir.

Tam tersine, sabit kaldırma ve yedeğe alıp çekme yapıları ( vinçler ve drum vinçleri ) bir hayli yatay hatlı sığ ocaklarda derece derece kaybolmakta, bununla beraber derin maden ocaklarında dayanıklı olmaktadırlar.

İleri düzey devamlı kesme teknolojileri hakkında modern ilerleme gelişimi ile, elmas tel ve yüksek hızlı su jetleri çok ilginç bir görünüş tayin etmektedirler. ( Bortolussi A. Et al., 1992 )

Elmas tel, bazı granit ocaklarında, basamak açma kesmelerini sürmek için, zamanla farklı doğal engeller serisinin ( yüksek maliyet, malzeme hasarı, gürültü, çevresel tesir, yavaş açma hızı, sahada diğer operasyonlar ile uyumsuzluk ) sıkıntı yaratması nedeniyle birkaç yıl önce tanıtılmıştır.

Değerli malzemeler oldukları halde, elmas tel, daha iyi bir son şekil eldesinden dolayı ödeme hacmindeki maddi artış neticesinde, en az iki pürüzsüz yüzeyli blok elde edilmesindeki avantajıyla, basamakları dilimlemek için halen kullanılmaktadır. Buna ek olarak, malzeme hasarı itibar edilecek pürüzlü kesme teknikleri burada uygun değildir ve ticari tenzilat olarak sayılır.

Elmas telin basamak altkesme için uygunluğu bazı tecrübelere rağmen henüz tamamen kanıtlanamamıştır, hakikaten, aletin eksik soğutmadan dolayı ve buna ek olarak tavan kayacının beklenmedik zayıflaması ile tel gerilme riskinin oluşması, telin aşırı yıpranmaya maruz kalması demektir. Granit oldukça sert ve aşındırıcıdır, mermer ile elde edilmiş önemli teknik sonuçlar aşağıdadır : gerçekten açma hızı aleti korumak için, yarık kesme maliyetinde daha önemli yıpranma gösterene kadar sınırlandırılmalıdır.

Sanatın durumunda, gerçek granitlerde tel verimliliği, açma hızının 32 m2/h’yi geçmemesi şartıyla, 4-6 m2/m civarında elde edilebilir. Sonuçlar kuvars içeriği düştüğü için genellikle daha iyidir.

Son neslin hareket ünitesi yüksek güç olarak karakterize edilir, birincil tahrik ünitesine göre ( elektrikli veya dizel ) 60-80 kw’a kadar ve gerçek zamanlı geri çekme düzeltme kolaylıkları önceden hazırlanmış, aktif ceryanı ve değişken kontrollü volan hızı kullanılır.


Granit için kullanılan alet, devamlı plastik veya kauçuk kılıf ile korunan bir çelik ip üzerine gerilmiş sinterlenmiş boncukları içerir. Bu tür montaj ile, ipin yıpranması yavaşlatılır ve ani kesilme riski azaltılır, bu çözüm güvenlik nedenleri ile mermer için tavsiye edilebilir.

Su jeti ile kesme, yüksek basınçlı pompalar vasıtası ile yüksek hızlı su jetlerinin aşındırıcı etkisine dayanan bir teknolojidir.

Ocakta kayaca derin çentik açmak için, aşındırıcı jetlerdeki gelişimi beklerken, en iyi çözümü sabit basit jetler verir. ( Bortolussi A. Et al., 1989 )

Birkaç Amerikalı ve Avrupalı fabrikatörün önerdiği farklı sistemler de vardır : bir veya birkaç memeden oluşan çapraz mızraklı özel dizayn, sabit, dönebilen veya sallanabilen, kafayı kastedilen çentiğin tabanına kesip devirmek, daha fazla nüfuz etmesi ve yeterli genişlikte delik elde edebilmek için kullanılır.

Verimleri, sahada çok cesaret verici sonuçlar ile test edilmiştir ve bu ekipman, günümüzde ticari olarak mevcut bulunmaktadır.

Teknik sonuçlar, değişken işlemlerde ( çapraz sürat, dönme hızı veya sallanma frekansı, uzak durma mesafesi ) optimum ayarlarda başarılı, direkt olarak hidrolik güç ile ilgili ( basınç ve akış hızı ) ve meme konfigürasyonuna bağlıdır.

Yeni sistematik çalışmalarda kullanılan çift sallantılı jetler göstermiştir ki, granite çentik açmak için 20-40 kw/cm2’lik özel bir enerji gereklidir; bundan dolayı başarılı olarak açma hızının 2 m2/h olması için giriş gücünün en az 120-240 kw olması gereklidir ve bu endüstrinin kabul edebileceği bir teknolojiye uygundur.

Kaynak : http://forum.exbilgi.com/

[demkar]

Granit
Granit, bileşiminde % 10 - 40 arasında kuvars % 30 - 60 arasında alkali feldispat, % 35 kadar mika ve %10 35 arsında koyu renkli mineral bulunduran açık renkli, asidik bileşimli derinlik kayaçlarına denir. Ticari anlamda ise granit, hemen her bileşimde derinlik kayacını içine alan çok geniş bir kayaç grubu için kullanılmaktadır. Piyasada granit , gnays, siyenit, kuvars monzonit, granodiyorit, kuvarslı diyorit, diyorit gibi açık renkli kayaçlara granit terimi ortak bir isim olarak kullanılırken ,gabro, diyabaz, anorzotit ve proksenitlere denilmektedir.
Granitler, ihtiva ettikleri minerallerin karakterlerine göre gruplara ayrılırlar. Tanelerin büyüklüğü, her granitte farklıdır. Buna göre , ve denir. Renkleri ise feldispatınkine göre isim alır, fakat kuvars hornblend ve mika miktarı fazla olduğu takdirde, renge tesir ederler; beyaz, açık gri, koyu gri, pembe, kırmızı ve zeytin yeşili gibi adlar alır.
Tipik bir granitin özgül ağırlığı 2.6 2.8 gr/cm, gerçek prozitesi % 0.4 - 1.5 basınç mukavemeti 1600 3300 kg/cm , aşınma mukavemeti 5 8 kg/cm tür. Sertliği ise içindeki minerallere bağlıdır ve 6.5 olarak kabul edilmelidir.

GRANİTİN KULLANIM ALANLARI
Granit, piyasada kırma taş (mıcır) ve blok taş olmak üzere iki şekilde tüketilmektedir. Kırma taş olarak başlıca yol yapımında ,beton harcı içinkum şeklinde, tren yolu balastı olarak, kuyu çakıllamalarında filtrasyon tabakalarının hazırlanmasında, dalga kıranlarda ve baraj dolu savaklarında kullanılmaktadır. Blok taş olarak çıkartılan granitler ise anıt, abide ve mezartaşlarını yapımında, binalarda temel blukları, sütun ve basamak taşları olrak, yollarda kaldırım taşı ve döşeme taşı olarak değerlendirilmektedir. Kırma taş üretiminde granitin çok belirgin özelliklerinin olması aranmaz ve işletmeciliği daha basittir. Blok taş üretilecek granitlerde ise kayacın yapısal özellikleri çok önemlidir.

Yarık, çatlak ve faylanmalara bağlı süreksizlik düzlemlerinin blok üretimini etkilemeyecek kadar geniş aralıklı olması veya bunların ikincil minerallerle yeterli sağlamlıkta doldurulmuş olması gerekir. Birçok granit kütlesinde ilksel soğuma veya yüzey aşınmasına bağlı olarak azalan litostatik basınca karşı ortaya çıkan rahatlama kuvvetlerinin etkisi ile topoğrafik yüzeye paralel çatlak veya yapraklanma sistemleri gelişmektedir. Ayrıca granitlerde yanal genişleme özelliği fazla olduğundan, işletme sırasında oluşan boşluklara doğru kayaç genişlemektedir. Buna bağlı olarak yeni çatlaklar gelişmekte, sondaj maktapları sıkışmakta veya açılan sondaj delikleri kapanmaktadır. Blok taş üretiminde bu özelliklerin de göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Kırma Taşın Özellikleri
Kırma taşta aranan en önemli özellikler dayanıklılık( parçalanma,kırılma ve kimyasak etkilere karşı direnç ) , sertlik( aşınmaya karşı direnç ) ve sağlamlıktır ( donma çözünmeye karşı direnç ). Dayanıklılık ve sertlik kırma taşın kalitesini yükseltmesine karşın, işletme masraflarını oumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca, kırma taş üretimi girdilerinin en önemlilerinden biri nakliye oldukları için kırma taş ocaklarının tüketim alanlarına yakın olması gerekmektedir.

Blok Taşın Özellikleri
Granitin rengi bünyesinde ki kuvars ve feldispat miktarı ile kontrol edilmeltedir. Genellikle pembemsi gri ile koyu kırmıızı arasında değişen renkler gösteririler. Biyotit ve hornblend oranına bağlı olarak ta renk açık griden koyu griye kadar değişir. Bu durumda feldispat oranı azalacağından kırmızı tonun etkisi düşüktür. Labrodorun yanar döner renk vermesi siyah granitler de ( anortozit ) yaygın bir özelliktir. İşletilen bir ocakta granitin renk değişiminin fazla olmaması, ürünlerin tanıtımı ve pazarlanması bakımından fayda sağlar.

Granit bileşimine giren ana minerallerin sertliklerinin yüksek olması hem ocak üretimi sırasında, hem de kesme , düzeltme, perdahlama ve parlatma işlemleri sırasında maliyeti önemli çlçüde yükseltir. Ancak elde edilen ürünlerin basınç,çarpma ve şınmaya karlşı dayanıklı olması bu dezavantajlarının ortadan kaldırmaktadır.
Blok taş olarak işletilen granitlerin fazla iri kristalli olmaması ve kristal boyunun monoton dağılımlı olması, mineral kümeleri, yan kayaç parçaları, aplit veya pegmatiti damarları gibi doku bozukluklarının bulunmaması, minerallerinin her tarafta yaklaşık eşit oranlarda dağılmış olması istenir. Gnayslar da ise bantlı yapılar ve bu bantların kıvrımlı yapıları desen oluşturduğundan aranan bir özelliktir.

GRANİTİN İŞLETME YÖNTEMLERİ
Taş ocağı işletme yöntemleri bulunduğu yere göre farklılıklar gösterir. Granitin bulundugu alan tepe şeklinde ise yandan girerek basamak oluşturmak gerekir. Eğer topoğrafya düzse,işletme derine doğru inilerek yürütülür. Bu derinlik bazı işletmelerde 100 m yi geçmektedir.
İşletmeye başlamadan önce, granitin üzerinde bulunan toprak örtü yüzey alterasyonundan etkilenmiş kısım kaldırılmalıdır. Ayrıca rahatlama genleşmesimnden doğacak zorlukların önlenmesi içn 1-1.5 m genişliğinde kanallar açılır. Blok çıkarma işlemi içn çatlak sistemlerinden faydalanılabilir.Bu çatlaklar yeterli değil ise blok genişliğindeki hatlar boyunca açılan sondaj deliklerinde hafif patlatmalar yapılarak bloklar ana kütleden kopartılır. Diğer bir metodta blok kenarlarının tel testerelerle kesilmesidir. Bu metod diğerlerine göre daha pahalı fakat daha verimlidir.

Kapıdağ graniti
Kapıdağ yarımadasının batısındaki Ocaklar köyünden ve daha batıdaki Tavşan adasından çıkarılan gri renkli, ufak taneli, amfibollu granitler çok eskiden beri İstanbul ve civar vilayetlerde parkeve bordür taşı olarak kullanılmaktadır. Bilh***a Ocaklar köyü civarında bulunan büyük ocaklarda standart büyüklükte hazırlanan taşlar M armara denizi etrafındaki şehirlere gönderilmektedir. Türkiye nin en büyük granit ocakları burada bulunmaktadır.
Yarımadanın doğu ve batısındaki kristalin şistler arasında büyük iki granit masifi bulunmaktadır. Doğudaki granit masifi Bandırma körfezindedir ve uzun ekseni 15 km yibulan bir elips şeklindedir. Buradaki granitler ufak ve orta taneli, gri renkli, biyotitli ve amfibollüdür. Masifin kuzey batısında amfibollit fillit ve mermerlerden ibaret kontak taşları, mermerlerin temas yerlerinde de kontak mineralleri bulunmaktadır.granitlerin içinde aplit, pegmatit ve kuvars filonlarile bazı yerlerde kuvarslı stibin ( antimonit ) damarları görülür.
Yarımadanın batısındaki granit mafisi orta ve iri taneli koyu gri renkli , amfibollü ve fazla biyotitlidir. Bilh***a bu kısımda irili ufaklı , magmanın hazmedilmemiş , göz göz, koyu renkli otolitleri iyi görülür. Yarımadanın batısındaki Koyun, Marmara, Avşar ve Eğinlik adalarında da aynı özellikleri haiz granitler mevcuttur.
Kapıdağı granit kütlelerinin Hersinien hareketleri esnasında daha eski formasyonların içersine nüfüz ettiği kabul edilmektedir.
Kapıdağ granitlerinin bazıları içinde kuvars gözle görülmeyecek derecede azdır, bundan dolayı sokaklardaki parke taşları az zaman zarfında aşınmakta ve sahten cilalanmaktadır. Parkeli yokuşlarda atların kaymaması için vaktile taşların üstleri oluk şeklinde yontulmuştur ki, bu çeşit parkelere istanbulun bazı sokakların da hala rastlanmaktadır.

Kazdağ (Edremit) Graniti
Ocakları Erdemit in 5 km kuzeyinde ereli köyünün Armutlu sırtlarındadır. Amfibollü bir granit olan bu taşın içinde iri ve parlak hornblend billurlarile feldispat ve iri kuvars parçacıkları çok iyi görülür. Kapıdağı granitine pek benzeyen bu taş Edremit ve civarında parke ve bordür taşı olarak kullanılmaktadır.

Uludağ ( Bursa )Granit
Bursanın güneyinde, Uludağ da, Karabelen, Kirazlıyayla,Bakacık ve batı zirve arasında büyük ve Kapıdere yaylası civarında da küçük birer granit kütlesi mevcuttur. Büyük, granit kütlesi, şisti mermer (Sipolen), gnays ve amfibolitlerle temas halindedir. Granitler zirve arasında tipik aşındırma şekilleri, kuvars, pegmatit ve aplit damarları ile dikkat çeker.
Burada bileşim bakımından birbirinden farklı iki tip granit mevcuttur. Biri kenar graniti olup rengi açık, orta ve iri taneli, kuvars ve ortoklazı çok , biyotiti nispeten az, damar ve çatlaklar fazladır. Diğeri ise çekirdek graniti olup ufak taneli, fazla plajıoklaslı, 1/3 nispetinde kuvarslı, biyotitli ve muskovitli, az damarlı ve çatlaklıdır. Bu sonuncu daha ziyade bir granadiyorittir.
Jeolojik yapı bakımından Uludağ granitinin Antekambrin e veya Paleozoyik (Hersinien) e ait olduğu kabul edilmektedir.
Karabelen ile kirazlı yayla arasından şose civarından ve 28-29km arasında, Fethiye ve kizik köyleri ile kaplıkaya mevkiinde bulunan ocaklardan çıkartılan granitler, yollarda parke ve bordür taşı olarak kullanılmaktadır. Son zamanlarda yeşil türbe etrafındaki inşaatta ve maliye binasının temellerinde bu granitlerden istifade edilmiştir.



Armutlu graniti
Armutlu yarımadasının güney ve kuzeyinde 2 granit kütlesi mevcuttur. Bunlar güneyde Kapaklı-Fıstıklı, kuzeyde Karlı dağı granitleridir. Elipse yakın bir şekilde aflörman veren bu granitlerin büyük eksenleri doğu batı doğrultusundadır. İstanbul a yakınlığı çıkarılmasının kolay olması ve ocaklarının sahilde bulunmasıyla Armutlu graniti Kapıdağ graniti kadar kullanılan bir taşdır. Amfibollü bir granit olan Fıstıklı granitinin ocakları Armutlu iskelesi - Kapaklı Selimiye - Mecideye köyleri arsında bulunmaktadır. İnce kristalli olan bu taşın ince kesitinde : ortoz , kuvars , hornblent ve manyetid görülmüştür. Malzeme laboratuvarında yapılan tecrubelere göre basınç mukavemeti ortalama 1463 kg/cm2 bulunmuştur. Yarımadanın kuzeyindeki Karlık dağı granitinin ocakları ise Katarlı-Büyük Karlık dağı- Teşvikiye ve Yukarı Kocadere köyleri arasında bulunmaktadır. Bu taş içerisindeki feldispatın pembe ve beyaz renkli olması ve hornblendin fazla bulunması ile dikkati çekmektedir. Sathan ayrışarak kalın bir aren tabakası meydana getiren bu granitin üzerinde doğu kısımlarda nümülitli kalker tabakaları yataya yakın bir durumda bulunmaktadır. Burada yeni ocaklar açıldığı takdirde kırmızı renkli bir granit çıkarılabilir ve kaplama işlerinde kullanılabilir.

Çavuşbaşı ( İstanbul ) graniti
Bu granit kütlesi İstanbul Boğazı, Anadoluhisarı nın 7km doğusunda Alem dağının batısında, Çavuşbaşı çiftliği civarında bulunmaktadır. Çapı 5km yi bulan daire şeklindedir. Taş anfibollü bir granittir içinde kuvars, feldispat, biyotit ve hornblent mineralleri bulunur. Biyotit miktarı diğer bölgelerdeki anfibollü granitlere nispetle daha fazladır. Son zamanlarda yapılan mikroskobik incelemeler, taşıyan bir granodiyorit olduğunu meydana çıkarmıştır. Çavuşbaşı graniti parke taşı yapımına elverişli olup vaktiyle işletilmiştir. Bugün ise terk edilmiş bir durumdadır, son zamanlarda yeniden istifade edilmeye başlanmıştır.

Sancaktepe (Gebze) graniti
Kocaeli yarımadasında, Gebzenin kuzeyinde Balçık-Orhanlı köyleri arasında bulunur; büyük çapı 15km olan kuzey güney doğrultusundaq uzanan elips şekilli bir kütledir. İçinde pembe ve beyaz renkli iki türlü feldispat, kuvars ve az miktarda, kısmken rengini değiştirmiş, biyotit mevcuttur. Hakim olan pembe renkli feldispat ortos; beyaz renklisi ise plajioklaz (oligoklaz) dır. Granit kütlesi bazı yerlerde aplit, pegmatit ve kuvars damarlar ile kesilmiştir. Satıhta ayrışım tesriyle pas renkli aren meydana gelmiştir. Siliruen ve Devonien formasyonlarını delip metemorfize eden ve apofizlerini bunların içine gönderen Gebze granitinin yaşının Hersinien sistemine ait olduğu zannedilmektedir. Ayrışmamış kısımlarının sert ve yoğun olmasına, aflörmanlarının İstanbul-İzmit şosesi üzerinde bulunmasına rağmen, bu granitten şimdiye kadar istifade edilmemiştir. İşletildiği taktirde parke taşı imaline yarıyacağı gibi renginin hususiyeti dolayısıyla süs taşı olarak kullanılabilir.

Kestanbol (Çanakkale-Ezine ) graniti
Çanakkale nin güneyinde, Ezine kazasının batısında, Kestanbol Bergaz Yaylacık köyleri arasında bir granit kütlesi mevcuttur.
Kristalen şist ve kristalize kalkerlerle çevrili bulunan bu granitin bir çok maden görülmektedir.Burada iki tip granit mevcuttur. Biri gri renkli hornblendli olup, ortoklaz , az miktarda plajioklaz, kuvars, biyotit ve tali olarak piroksen, titanit, apatit, zirkon ve demiroksit ihtiva etmektedir. Bu tip granitten çok miktarda parke yapılmaktadır. Bu suretleher yıl 8-10 milyon parke taşı kamyonlarla Odunluk iskelesine taşınmakta ve buradan Çanakkale ve İzmir e sevkedilmektedir.
Koçali köyü cıvarında bulunan ve halkın Pembe taş dedikleri granit porfiri yapılıdır. Sağlam hoş manzaralı ve güzel renkli olan bu porfiri yapılı granitlerden çok eski zamanlardan beri sütünlar yapılmaktadır. Koçali köyünün batısında yeşil taşlar mevkiinde, eskiden hazırlanmış 1.70m çapında ve 12.5m uzunluğunda yekpare yedi sutun bugun metrük bir vaziyette durmaktadır. İstanbul camilerinde görülen pembe renkli ve iri ortozlu, porfir yapılı granitlerin Kestanbul civarından çıkarıldıgına hiç şüphe yoktur.

Trakya granitleri
Granit plütonları Trakya da, Çatalca civarında, Kırklareli nde ve Edirne vilayetlerinde bulunmaktadır. Bu sonunculara kristalen şistlerle beraber Istranca masifi adı verilmektedir.

Çatalca graniti
Büyükçekmece gölünün 1,5 Km. batısında, uzunluğu 6 Km yi bulan güneydoğu-kuzeybatı doğrultusunda ince bir şerit halinde uzanan bir granit lakoliti vardır. Bundan başka Çatalca civarında ve Çatalca nın 8-14 km kuzeyinde serpilmiş bir halde bulunan üç granit çekirdeği daha mevcuttur. Etrafında çeşitli kristalen şist ve grenalı mermerler bulunan Büyük Çekmece gölü yakınındaki bu granit, vaktiyle işletilmiş ve İstanbul sokakları parke taşı olarak kullanılmıştır. Son zamanlarda Çatalca granit kütlesinin muhtelif yerlerinde taş ocakları açılmıştır. Bilh***a askeri tahkimatta bu ocaklardan çıkarılan granitlerden çok faydalanılmıştır. Çatalca granitlerinin yaşı Hersinien olarak kabul edilmektedir.

Istıranca granitleri
Gnays, mikaşist, fillat, kuvarsit ve mermerlerden müteşekkil olan Istıranca masifi yeryer granit intrizyonları tarafından katedilmiştir. Bunlardan birincisi Karadeniz sahilinde İğne Adanın 5 km kadar batısındaki Demirköy graniti, ikincisi Kırklareli nin 2 km kuzeyindeki Kırklareli graniti, üçüncüsü ise Lalapaşa nın 4 km kuzeyinde bulunan Hazarbeyli granitleridir. Bu üç granit kütlesinden başka hudut boyunca yeryer granit aflömanları veren (Karaca da, Dereköy, Karapınar vs) intrüzyonları mevcuttur. Hazarbeyli ve Dereköy granitleri mermerleri kat etmektedir.
Istıranca masifinin en büyük kütlesini Demirköy graniti teşkil etmekte olup; biotit ve bilh***a manyetik bakımından pek zengin olan bu granitin ayrışması ile manyetik kumlar husule gelmektedir, bu kumlar demir madeni olarak işletilmiştir. Kırklareli graniti diğerlerine nispetle fazla amfiböllüdür.
Istıranca granitleri bazı yerlerde strüktür bakımından gnaysi granit halindedir. Bundan dolayı bir çok yerlerde granit ve gnays aflörmanlarının sınırlarını tayin etmek güçtür. Bunlar Hersinien den önceki orojenez safhasında kıvrılmış olan formasyonlar içinde olup kıvrımları kesmişlerdir.
Hazarbeyli granitindeki pembe renkli ortoz billûrları pek büyüktür. (10-15 cm) Ortozların bu derece büyük olması seramik endüstrisi bakımından önemli olup son zamanlarda bu granitlerin içersinde nadir minaraller aranmış ve bazı emareler bulunmuştur.

Eskişehir (Sivrihisar) graniti
Eskişehir in güneydoğusunda Sivrihisar kazası civarında bulunan granit feldispat (ortoz) ve amfibol (hornblent) ten ibarettir; kuvars gözle görülemiyecek derecede az olu varlığı mikroskopla tesbit edilmektedir. İri billûrlu ortoz kristallerinde karlspat ikizlikleri gözle seçilebilmektedir. Bu taş beyaz-gri renkli, fazla hornblentli, amfibollu bir granittir. Az miktarda kuvars ihtiva etmesi dodayısile bu taşa kuvarslı siyenit adı verilmektedir.


Kırşehir graniti
Kırşehir - Gülşehir Akdağ Yozgat Köprüköy arasındaki geniş sahada gri renkli bir granit kütlesi mevcuttur. Yer yer iri feldispat kristallerini ihtiva eden bu granit içinde 2-3 cm uzunlukta, ikizli feldispat kristalleri, kuvars, hornblent ve biyotit görülmektedir.
İri ortozlu olan bu granitlerin son zamanlarda yapılan petrografik tayinlerine göre granodiyorit oldukları anlaşılmıştır. Bu granitler mermer ve kristalen şistleri kesmektedir. Civarlarında, silimanit, grena, diopsit vs gibi kontakt mineralleri ihtiva eden taşlar bulunmaktadır. Geniş bir saha kaplayan bu granit kütlesinden ancak mevzii olarak istifade edilmekte ve yer yer binalarda yapı taşı olarak kullanılmaktadır.

Gümüşhane graniti
Gümüşhane şehri civarında büyük çapı takriben 15 kilometreyi bulan elips şekilli bir granit kütlesi mevcuttur. Taş, içinde fazla miktarda kırmızı ortoz billûrlarının bulunması ile dikkati çekmektedir. Kütlenin bazı yerlerinden alınan numuneler tamam ile kırmızı ortoz ve kuvars billurlarından ibaret olup bunlar arasında pek seyrek olarak kısmen ayrışma uğramış yeşil renkli hornblentlere rastlanmaktadır. Bazı kısımlarda fazla miktarda amfibol kristalleri bulunur ve taş tamam ile Mısır graniti andırır. Taşın rengi açık kırmızıdan koyu kırmızıya kadar değişir. Erzurum-Trabzon transit yolu üzerinde 119-131 kilometreler arasındaki sahada bu granitin muhtelif renkli olanları, çatlak ve damar sistemlerini görmek mümkündür.

Giresun - Sivas granitleri
Bu bölgede Üst kretase ye ait formasyonları delen granit ve granodiyoritler yer yer görülmektedir.Şebinkarahisar civarında ve Giresun şosesi üzerinde 3-4 kilometre çapındaki birçok granit batolitleri göze çarpar. Tamzara ve Gedehor köyleri civarında pembe-kırmızı renkli ve iri feldispat billurlu bir granit biraz daha ilerde Asarcık meckiinde de gri renkli bir granit (granodiyorit) mevcuttur.

Zigana dağı granitleri
Zigana dağının muhtelif yerlerinde granit ve granodiyoritlere rastlanmaktadır. Bunlar Üst Kretase formasyonlarını delmekte ve etrafındaki taşları metamorfizmaya uğratmaktadır. Bunlardan en önemlileri : Acısu, Muzena, Koryana köyleri ve Tortul civarında bulunmaktadır. Bunlar Gümüşhane civarında parke taşları olarak kullanılmaktadır.

kaynak:Pamukkale Üniversitesi Jeoloji Müh.,Ümit Salim USTAOĞLU