2008 Yılı Maden Sektörü İhracatının Değerlendirilmesi..

[helbir]

2008 YILI OCAK - ARALIK DÖNEMİ MADEN SEKTÖRÜ İHRACATININ
DEĞERLENDİRİLMESİ

2003 sonrası dönemde, dünyadaki genel ekonomik gelişme ve özellikle Çin’deki büyüme rakamlarının yüksek oranlara ulaşması, beraberinde hammaddelere olan yüksek talebi gündeme getirirken, bu durum, küresel maden endüstrisi pazarının gelişiminde bir lokomotif görevi görmüştür. Metallere olan güçlü talep karşısında arzın sınırlı olması ise, son 4-5 yılda dünyada metal fiyatlarını maksimum seviyelere çıkarmıştır. 2002 yılında yükselişe geçen dünya metal fiyatları, 2003 yılından itibaren ciddi artışlar göstermiş ve 2006 yılında zirve değerlere ulaşmıştır. 2007 yılında ise bazı metal fiyatları artarken, bazıları azalmış, bazıları ise dalgalı bir seyir izlemiştir.

Ancak 2008 yılında, maden ihracatımızda önemli yer tutan bakır, alüminyum, kurşun, nikel, kalay, çinko gibi metalik maden fiyatlarında büyük düşüşler yaşanmıştır. ABD kaynaklı olarak ortaya çıkan ve dünya genelinde etkili olan küresel mali kriz, üretim ve sanayide önemli bir konuma sahip olan ve ülke kalkınması ile refah düzeyinin yükselmesinde etkin rol oynayan madencilik sektörünü de olumsuz etkilemiştir.

2008 yılında, maden ürünleri ihracatımızda en önemli artış, fiyatlardaki gelişmelerle bağlantılı olarak endüstriyel minerallerde yaşanmıştır. İhracatımızda önemli yer tutan feldspat, manyezit, tabii boratlar gibi önemli endüstriyel minerallerde ve işlenmiş mermer ürünlerinde ise ihracat artışı beklenenden daha düşük seviyelerde gerçekleşmiştir. Maden fiyatlarında, dünyayı etkisi altına alan küresel mali kriz nedeniyle uluslararası piyasalarda önemli oranda düşüş yaşanmıştır.

Küresel piyasalardaki olumsuz havanın etkisiyle, Türkiye'nin maden ihracatında önemli yer tutan bakır, çinko, alüminyum, kurşun, nikel ve kalay gibi metalik madenlerin değeri, yarıya yakın düşerek 3-4 yıl önceki fiyatlara gerilemiştir.

2008 yılında 127,5 milyar dolara ulaşan ülkemiz toplam ihracatından %2,5 pay alan madencilik sektörü ihracatı, bir önceki yıla göre %19,3 artış 3,2 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

2008 yılında ülkemizin en fazla ihraç ettiği maden ürün grupları arasında Doğaltaşlar 1,4 milyar dolar ile ilk sırada yer almaktadır. Doğaltaşlar ürün grubunu, 1,03 milyar dolar ile Metalik Cevherler, 646,9 milyon dolar ile Endüstriyel Hammaddeler ve 121,8 milyon dolar ile maden dışı olarak nitelendirilen Ferro Alyajlar ile diğer ürünlerin ihracatı takip etmektedir.

Bu dönemde, İşlenmiş Mermer 914 bin ton ve 524 milyon dolarla en fazla ihraç edilen ürün olurken, Krom Cevherleri 1,8 milyon ton ve 496,3 milyon dolarla ikinci, İşlenmiş Traverten 599,8 bin ton ve 356,9 milyon dolarla üçüncü, Bakır Cevherleri 253,7 bin ton ve 319,5 milyon dolarla dördüncü sırada yer almıştır.

Madencilik sektörümüz ihracatında diğer önemli ihraç ürünlerimiz ise, Mermer Ham Blok (221,7 milyon dolar), Tabii Boratlar ve Konsantreleri (190 milyon dolar), Feldspat (150,8 milyon dolar) ve Çinko Cevherleri (112 milyon dolar) olarak sıralanmaktadır.

Maden ürünleri ihracatında, ülke grubu bazında, 1,08 milyar dolar ve % 33,4 payla Diğer Asya ülkelerinin ağırlığı görülmektedir. Diğer Asya ülkelerini 966 milyon dolar ve % 29,8 payla Avrupa Birliği ülkeleri izlemektedir.

Madencilik ürünleri ihracatının gerçekleştirildiği önemli ülkeler arasında, Çin Halk Cumhuriyeti 902 milyon dolarla ilk sırada yer alırken, bu ülkeye olan ihracatımızda, bir önceki döneme göre, miktarda % 13,2, değerde % 42,1 oranında artış kaydedilmiştir.

Çin’i sırasıyla, 340,5 milyon dolarla ABD (%16,7 azalış), 219,6 milyon dolarla Rusya Federasyonu (%97 artış), 151,4 milyon dolarla İtalya (%18,1 artış) ve 126,1 milyon dolarla İspanya (%19 azalış) takip etmektedir. İngiltere, Bulgaristan, Hollanda ve Hindistan, madencilik ürünleri ihracatımızın yapıldığı diğer önemli ülkeler olmuşlardır.


DOĞALTAŞLAR

2008 yılında Doğaltaş sektörümüzde, değerde %12,8 oranında artışla 1,4 milyar dolar, miktarda da % 8,2 artış ile 5,1 milyon ton ihracat gerçekleştirilmiştir. Sözkonusu dönemde, ülkeler bazında doğal taş ihracatımıza bakıldığında ise ilk beşi ABD (307,6 milyon dolar, %20,3 azalış), Çin (294,4 milyon dolar, %36,7 artış), İngiltere (69,7 milyon dolar, %7,2 azalış), Birleşik Arap Emirlikleri (46,8 milyon dolar, %229 artış) ve Kanada (46,1 milyon dolar, %15,5 artış) oluşturmaktadır. ABD’ye yapılan ihracatın geçen yıla göre miktar bazında %26 değer bazında ise %20,3 oranında azaldığı görülmektedir. Bunun en büyük sebebi ise, 2007 yılında başlayan ABD inşaat sektöründeki yaşanan durgunluğun ardından, 2008 yılında ortaya çıkan küresel krizin durgunluğu daha da derinleştirmesidir.

Günümüzde, 4 milyar dolara yaklaşan doğal taş ithalatı ile dünya sıralamasında birinci ve % 42 payı ile işlenmiş ürün piyasasının en önemli alıcısı durumunda olan ABD’nin doğal taş pazarının dinamiklerini inşaat, mimari ve renovasyon projelerindeki gelişmeler oluşturmaktadır. Ancak, son birkaç yıldır, yeni binaların yüksek yapım maliyetleri, artan yatırım faizleri, yüksek enerji maliyetleri ve satılamayan konut stoğundaki artış, ABD inşaat sanayini çok olumsuz etkilemiş ve son olarak 2007’nin yarısından sonra mortgage krizi ile baş gösteren dalgalanmanın ardından küresel krizin de etkisiyle ABD konut piyasası hızla küçülmeye başlamıştır.

ABD pazarındaki gelişmelerin Türk doğal taş sektörünü önemli ölçüde etkileyecek olmasının temel sebebi, hiç kuşkusuz bu ülkenin, Türk doğal taş ürünlerinin ihracatının yapıldığı en büyük pazar olmasıdır. Özellikle, yaşam ortamlarında doğal malzemeleri kullanmaya hız veren ABD’nin travertene olan yoğun ilgisi ve Türk traverteninin gerek çeşitlilik gerek desen bakımından sahip olduğu üstünlük, sektörün bugünkü gelişmeyi sağlamasında önemli bir adım olarak görülmektedir.

Öte yandan, bu dönemde, ABD’ye ihracatımızdaki azalış da en fazla traverten ürünlerinden kaynaklanmaktadır. Bu durumun temel sebepleri ise, ABD pazarında travertenin en fazla tercih edildiği güney eyaletlerinde inşaat aktivitelerindeki daralmanın yanı sıra, traverten pazarında yaşanan doygunluk, arz fazlalığı ve uygulana gelen düşük fiyat politikası olarak düşünülmektedir.

Bu çerçevede, 2009 yılının dünya genelinde doğal taş sektörü için zor bir yıl olacağı öngörüleri de kuvvetlendirmektedir.

Tüm bu gelişmeler, Türk doğal taş sektörünün alternatif pazarlara yönelme zorunluluğunu ortaya çıkarmaktadır.

2008 yılında değer bazında ihracat artışı bakımından dikkat çeken ülkeler, Birleşik Arap Emirlikleri (%229), Libya (%138), Suudi Arabistan (%106), Rusya Federasyonu (%95,3) ve Avustralya (%62) olmuştur. Bu gelişmeler, sözkonusu ülkelerin yapı sektöründe yaşanan gelişmelerle paralellik göstermektedir.

Diğer taraftan, Birleşik Arap Emirlikleri ise gelişen inşaat sektörü ile dikkat çekmekte ve doğaltaş ihracatçılarımız için potansiyel bir pazar olarak düşünülmektedir. Ülkede inşaat aktivitelerinin önemli bir bölümünü büyük ölçekli projeler, kuleler, endüstri parkları, alış-veriş merkezleri oluşturmaktadır. Sektörde modern mimari stillere ve inşaat metodlarına yönelen ilgi nedeniyle, kullanılan materyaller, uluslararası pazarlardan sağlanmaktadır. Ülke, inşaat malzemeleri ihtiyacının hemen hemen tamamını ithal etmektedir. Öte yandan, Shams Abu Dhabi, Najmat Abu Dhabi, Tamouh’un Reem Adasındaki Yatırımı, Al Raha Beach, Saadiyat Adası, Toplu Konut Projeleri, Al Reef Villaları gibi büyük projeler ve muhtelif mega alış-veriş merkezleri ile otel ve konut inşaatları devam etmektedir.

Ayrıca, inşaat sektörünün hızla geliştiği Rusya’nın Krasnodar bölgesinde yer alan Soçi kentinde 2014 kış olimpiyatlarının düzenlenecek olması ve başlatılan 40 milyar dolarlık yatırım atağı dolayısıyla, önümüzdeki dönemlerde bu bölgenin hem Türk müteahhitlik firmaları için hem de doğal taş gibi inşaat malzemeleri ihracatı yapan firmalar için önemli bir pazar olacağı düşünülmektedir. Bölgede yapılması planlanan en büyük projeler, Federasyon Adası, Soçi Olimpik Kompleksi, Khomar Konut Kompleksi, Marina ve Yat Klubü, Alışveriş ve otel kompleksi, Solnechny Eğlence Merkezi, Khosta-Bravo Konut Kompleksi , Soçi Otel Kompleksi , Actor-Galaxy Çok Amaçlı Kompleks , Royal Park Konut Kompleksidir. Soçi kentinin Karadeniz sahilinde yer alması ve limandan limana malzeme sevkiyatının kolaylığı, Türk şirketlerini, lojistik ve taşımacılık bakımından çok avantajlı bir duruma taşımaktadır.

2008 yılı doğaltaş ihracatı ürün bazında incelendiğinde ise, en önemli ürün grubunu %37,3 pay ile İşlenmiş Mermer’in oluşturduğu görülmektedir. Sözkonusu ürünün ihracatı bu dönemde % 26,3 oranında artış göstererek, 524 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. İşlenmiş Mermer ihracatının en fazla yapıldığı ülkeler arasında 117,1 milyon dolarla ABD ve 39,6 milyon dolarla Suudi Arabistan ön sıralarda yer almaktadır. Suudi Arabistan’a yapılan ihracat değerde 2007 yılına göre %105 artmıştır.

%33’lük payı ile, sektör ihracatı içerisinde ikinci büyük grubu oluşturan İşlenmiş Traverten’in ihracatı ise değerde %17,5 azalış göstererek 357 milyon dolara gerilemiştir. Bu ürün grubunun ihracatında yine ABD 185,9 milyon dolar ile ilk sırada yer almaktadır.

Diğer önemli bir ürün olan Mermer Ham Blok ihracatımız %36,1 oranında artışla, 221,8 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu dönemde Çin Halk Cumhuriyeti, 149,2 milyon dolarla anılan ürün grubunun en fazla ihraç edildiği ülke olurken, Çin Halk Cumhuriyeti’ni, 18,2 milyon dolarla Suriye takip etmiştir. Hindistan, Yunanistan, Tayvan ve İtalya ihracatın yapıldığı diğer önemli ülkeler olmuşlardır.

Doğaltaş ihracatında diğer ürünler ise 70,7 milyon dolar ile Yarı İşlenmiş Mermer, 58,1 milyon dolarla Diğer Yarı işlenmiş Ürünler, 51,8 milyon dolar ile İnşaata Elverişli Diğer Ham Taşlar, 30,7 milyon dolar ile Traverten Ham Blok ve 25,7 milyon dolar ile İşlenmiş Granit olarak sıralanmaktadır.

BAKIR CEVHERİ

2008 yılı Ocak-Aralık döneminde, 2007 yılı eş dönemine göre miktarda %6,8, değerde %1,9 oranında azalış gösteren Bakır Cevherleri ihracatımız, 253,7 bin ton karşılığı 319,5 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

Bu ürün grubunda en fazla ihracat yaptığımız ülkeler arasında 177,3 milyon dolar ile Çin gelmektedir. Çin’i 30,7 milyon dolar ile Finlandiya ve 30,6 milyon dolar ile İsveç takip etmektedir. Çin’e gerçekleştirilen ihracatta % 44,5 oranında artış kaydedilmiştir.

2006 yılı sonunda dünya piyasalarında zirve yapan bakır fiyatları, ton başına 6200 dolar seviyelerine ulaşmıştır. 2007 yılında ise, fiyatlar dalgalı bir seyir izlemiştir. 2007 yılında bakır tüketimindeki artış hızının, üretim artışının altında kalacağı beklentisi ve ABD emlak sektöründen gelen yavaşlama sinyalleri ile bakır metal fiyatlarında beklenen düşüş, yılın ilk aylarında kendini gösterirken, fiyatlar yılın ikinci yarısında tekrar yükselişe geçmiş ve Aralık 2007 itibarıyla 6676 ton/$’a ulaşmıştır. Global mali krizin derinleşmesiyle düşen talep, metal fiyatlarının gerilemesine neden olmuştur. Londra Metal Borsası’nda bakır fiyatları 2008 Temmuz ayı başından bu yana yarı yarıya düşerek Ocak 2006'dan bu yana en düşük seviyesi olan ton başına 5 bin doların altına inmiştir. 2009 yılında da bu fiyat düşüşlerinin devam edeceği ve bakır talebinin özellikle Avrupa merkezli olarak azalacağı tahmin edilmektedir.

KROM CEVHERİ

2008 yılında Krom Cevheri ihracatımız bir önceki yılın aynı dönemine göre miktarda %28,4, değerde de %89,4 oranlarında artışlarla, 1,8 milyon ton karşılığı, 496,3 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

Çin Halk Cumhuriyeti, 278,6 milyon dolarla, Türkiye krom cevheri ihracatında ilk sırada yer almaktadır. 2006 yılında, Çin’in fiyatları düşürmek adına uygulamış olduğu politika, Türkiye’deki önde gelen krom ihracatçılarının Çin spot piyasasına yaptığı krom cevheri ihracatını durdurmasına yol açmıştı. Çin piyasasında yaşanan bu gelişme, 2006 yılı krom cevheri ihracat artışının oldukça düşük kalmasına sebep olmuştu. 2008 yılında ise kontratları devam eden firmaların ihracatlarını sürdürmeleri, sözkonusu ürün ihracatında değer bazında %53.7 oranında artış sağlasa da, Çin'de de etkileri görülen küresel mali kriz nedeni ile en büyük alıcı konumundaki bu ülkenin alımlarını askıya alması miktar bazında %5,4 azalışa neden olmuştur.

Krom cevheri ihracatımızda, diğer önemli pazarlarımız, 143,6 milyon dolarla Rusya Federasyonu ve 33,1 milyon dolarla İsveç olarak sıralanmıştır. Rusya’ya yapılan ihracatta %199,9 oranında bir artış görülmektedir.

İthalat rakamlarına bakıldığında, Rusya, Çin’den sonra krom cevheri ithalatı yapan ikinci önemli ülke ve ferrokrom üretimi yapan ilk 5 ülkeden biri konumundadır. Rusya’da son yıllarda ferrokrom üretiminde önemli artışlar yaşanmaktadır. Dolayısıyla da krom cevheri talebi giderek artmaktadır. Yüksek karbonlu ferrokrom üretiminde önemli bir payı olmayan Rusya’nın özellikle düşük-orta karbonlu ferrokrom üretiminde, Güney Afrika ve Kazakistan’a göre pazar payı yüksektir.

Bu gelişmeler ile Türkiye’den tedarik edilen krom cevherinin öneminin daha da artacağı tahmin edilmektedir. Ancak, değişen dünya şartlarına göre, Hindistan ve Güney Afrika gibi üretici ülkelerin uyguladıkları politikalar da göz önünde bulundurularak, kromit cevheri, ferrokrom ve paslanmaz çelik sektörleri ile ilgili gelişmelerin ülkemizde yeniden ele alınması ve konuyla ilgili ileriye yönelik politikalarımızın yeniden belirlenmesi hususları, yer altı kaynaklarımızın daha iyi değerlendirilmesi ve yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi bakımından büyük önem arz etmektedir.


ÇİNKO CEVHERİ

2008 yılı Çinko Cevheri ihracatımız, miktarda %9, değerde de %39,5 azalışlarla 245.4 bin ton karşılığı 111.9 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Londra Metal Borsası fiyatlarına göre, 2006 yılı sonunda ton başına değeri 4.600 dolara yükselen çinko metali fiyatları 2007 yılı başından itibaren düşüş trendine girerek, yıl sonunda 2.385 $’dan işlem görmüştür. 2008 yılında ise fiyatlar 2800 $ civarında gerçekleşmiştir.

Çinko Cevheri ihracatımızda Belçika 19,5 milyon dolarla ilk sırada yer alırken, bu ülkeyi 19 milyon dolarla Çin Halk Cumhuriyeti, 14,9 milyon dolarla Romanya takip etmektedir.

Sözkonusu ürün ihracatının yapıldığı ülkelerden Avustralya (%407) ve Japonya (%1327) pazarlarındaki ihracat artışı dikkat çekicidir. Öte yandan geçen yıl ihracatta ilk sırada yer alan Çin, alımını, %57,3 oranında azaltmıştır. Öte yandan, üye firmalarımızdan alınan görüşlere göre, Belçika piyasasındaki piyasa şartlarının daha tercih edilir olmasından dolayı Çin’e yapılan ihracat Belçika’ya kaymıştır.

TABİİ BORATLAR ve KONSANTRELERİ

Tabii Boratlar ve Konsantreleri ihracatımız, 2008 yılında miktarda %21,2, değerde %37,7 oranında artarak, 635 bin ton karşılığı 190 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

Çin Halk Cumhuriyeti, 85,9 milyon dolarla ilk sırada, ABD 24,9 milyon dolarla ikinci, Japonya 11,6 milyon dolarla üçüncü sırada yer almışlardır.

Türkiye’nin ihraç ettiği başlıca bor cevherleri, konsantre ve öğütülmüş kolemanittir. Konsantre kolemanit ve üleksit, cam endüstrisinde kullanılmak üzere en fazla ABD’ye ihraç edilmektedir. Öta yandan “Avrupa cam ve cam elyafı endüstrisi”, Türkiye’den ihraç edilen konsantre cevherin ikinci büyük tüketicisidir. Uzak Doğu’da özellikle de Çin’de gelişmekte olan cam elyafı sanayii ise, Türkiye’nin son yıllarda giderek artan miktarlarda ihraç etmekte olduğu öğütülmüş kolemanitin başlıca tüketicisi konumundadır ve bu pazar önemli bir gelişme potansiyeli göstermektedir.

Dünyada yaşanan ekonomik küresel krize rağmen bor ihracatımız artmıştır. 2008 yılı için gerçekleştirilen bu artışın 2009 yılına da taşınacağı tahmin edilmektedir. Türkiye'nin 2009 yılı toplam bor ihracatı hedefi, iç satışlar dışında 650 milyon dolar olarak açıklanmıştır.
Dünyadaki mevcut bor rezervlerinin yaklaşık %72 oranındaki bölümüne sahip olan Türkiye'nin 2012 yılındaki toplam bor ihracatı hedefi ise 1 milyar dolar olarak öngörülmektedir. Türkiye, bor ihracatının önemli bir bölümünü Avrupa, Uzak Doğu ülkeleri ile ABD'ye gerçekleştirmektedir. Yaklaşık 70 ülkeye ihraç edilen bor kimyasalları üretiminde kapasitenin artırılması ile önümüzdeki yıl içinde ihracat yapılan ülke portföyünün daha da genişlemesi beklenmektedir. Ayrıca işletmeye alındığında Türkiye'nin bor üretim ve ihracatına büyük katkı sağlayacak olan Kırka 4. Boraks Pentahidrat tesisinin yapımına da başlanmıştır.

FELDSPAT

Feldspat ihracatımız, 2008 yılında 4,5 milyon ton karşılığı 150,8 milyon dolar seviyesinde gerçekleşerek, 2007 yılına göre miktarda %6,9 oranında azalış, değerde ise %19,7 oranında artış kaydetmiştir.

İtalya, 74,6 milyon dolarla Feldspat ihracatı gerçekleştirdiğimiz en önemli ülke olurken, İspanya’ya 31,1 milyon dolar, Rusya Federasyonu’na 12 milyon dolar ihracat yapılmıştır.
Sözkonusu ürün grubunun en önemli ihracat pazarı olan İtalya’da, seramik sektöründe, firmaların çalışma kapasitelerini düşürmesi ve Çin’in düşük fiyat ile Avrupa’ya girmesi ile İtalya’ya yapılan ihracattaki artış, eski yıllara oranla düşük kalmıştır.


ALÇI TAŞI, ALÇILAR

Alçı Taşı ve Alçı ihracatımız, 2008 yılında miktarda % 14,1, değerde de %27,4 oranında artışlarla 880,9 bin ton karşılığı 84,1 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

Söz konusu dönemde Ukrayna’ya 24,7 milyon dolar, Rusya Federasyonu’na 15,9 milyon dolar, Bulgaristan’a 12,8 milyon dolar ve Azerbeycan-Nahcivan’a 8,1 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirilmiştir.


MANYEZİT

Manyezit ihracatımız, 2008 yılı Ocak-Aralık döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre miktarda % 7,6 değerde de %25,2 oranında artışlarla, 239,8 bin ton karşılığı 62,2 milyon dolara ulaşmıştır.

Sektörün en önemli pazarı durumundaki Avusturya’ya 28,7 milyon dolar, Ukrayna’ya 7 milyon dolar ve Yunanistan’a 4,4 milyon dolar ihracat gerçekleştirilirken, İrlanda, Almanya, Hollanda ve İngiltere, ihracat yapılan diğer önemli ülkeler olmuşlardır.


FERROKROM

2008 yılında Ferrokrom ihracatımız bir önceki yıla göre miktarda %40,8 azalarak, 37,1 bin ton, değerde ise %25,3 oranında artarak 58,3 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

Hollanda 30,4 milyon dolarla söz konusu dönemde ülkemizden en fazla ferrokrom satın alan ülke olurken, Hollanda’yı, 10 milyon dolarla İtalya, 4,3 milyon dolarla İspanya takip etmiştir.

Hollanda, alımını değer olarak % 28,3 oranında arttırırken, İtalya, İspanya, Slovenya ve Polonya’ya gerçekleştirilen ferrokrom ihracatımızda miktar olarak azalışlar, fiyat artışları nedeniyle de değer bazında artışlar yaşanmıştır.

Dünyada üretilen ferrokromun yaklaşık %90’ı paslanmaz çelik sektöründe kullanılmaktadır. Dolayısıyla paslanmaz çelikteki arz-talep dengesi doğrudan ferrokrom üretimini ve fiyatını etkilemektedir.

Paslanmaz çelik piyasalarında yaşanan gelişmelere bakıldığında, nikel fiyatlarının yükseliş eğilimi içerisinde olması ve global düzeyde yüksek seyreden paslanmaz çelik stoklarının azaltılması ihtiyacı nedeniyle paslanmaz çelik üretiminin gerileme gösterdiği görülmektedir.

www.immib.org.tr' den alınmıştır.

[Rmzn_Crm]

Güzel paylaşım..Teşekkürler Hakkı Bey..