Maden yatakları, jeolojik süreç sonucunda oluşmuş, olağan üstü element içeren kayaçlardır. Metalik madenler, endüstriyel hammaddeler ve enerji hammaddeleri şeklinde gruplandırılabilir.

Maden aramanın planlanmasında yan kayacın özellikleri dikkate alınmalıdır. Magmatizma, yüzeysel alterasyon veya bozuşma , totullaşma , metaformizma cevherleşmeye sebep olabilir. Oluşumun yan kayaçla eşzamanlı olup olmaması, oluşan yatağın tipi ve şekli, ilgili elementler ve alterasyonlar, oluşum yaşı gibi parametreler aranacak madene göre arama programını dolayısı ile maliyetleri etkiler.

Herhangi bir madenin aranması, o bölgede gerçekleşmiş jeolojik olayların, etkili oldukları alanların, kayaç türlerinin ve geometrik çözümlenmesini gerektirmektedir. Arama süreci, önceden üretilmiş verilerin yorumlanmasıyla başlar, madenin tüketilmesine rağmen bir süre daha devam eder.

Aranan maddenin oluşum özelliğine göre,

1)Öncelikle ; palecoğrafya, jeoloji, uzaktan algılama, jokimya, metalojeni haritaları ve maden /zuhur bilgileri gibi temel bölgesel veriler büro çalışması ile değerlendirilebilir.

2)Önemli bulunan bölgelerde (provens)ön aramalar (prospeksiyon) şeklinde arazi çalışmalarına başlanır. Jeoloji, jeokimya, jeofizik haritaları (küçük ölçekli)tamamlanır ve gerektiğinde stratigrafi sondajı yapılır.

3)Ön arama sahalarından derlenen verilerin değerlendirilmesi sonucunda, belirlenen hedef sahalarda (explorasyon) aşamasına geçilir. Maden jeolojisi, jeokimya anomali, jeofizik haritaları, (büyük ölçekli) tamamlanır. Açınsama (istikşaf) ve rezerv sondajları yapılır. Gerektiğinde yarma/galeri gibi yöntemlere baş vurulur ve teknolojik test örneği alınır.

4)Güncelleştirilmiş maden jeoloji haritaları ve diğer bilgiler ışığında üretim sürecinde karşılaşılan problemler ile üretim tamamlandıktan sonra çevrede veya daha derinde madenin devamının veya buna bağlı oluşmuş başka bir madenin bulunup bulunmadığı araştırılır.

METALOJENİ HARİTASI /MADEN/MİNERALİZASYON BİLGİLERİ

Maden yataklarının dağılımını, bunlar bölgesel tektonik (jeolojik yapı ve kaya toplulukları) ile ilişkisini gösteren ölçekli haritalardır. Metalojeni, maden yataklarının kökenini inceler. Özellikle maden yataklarını bulundukları yerin bölgesel jeoloji özellikleriyle olan ilgisini ortaya koymaya çalışır. Cevherleşmeye elverişıli bölgelerin saptanmasında yararlanılabilir.

UZAKTAN ALGİLAMA

Ön arama aşamasından LANDSAT TM uydu sayısal görüntülerinin analizi ile elde edilen verilerin COĞRAFI BILGI SISTEMI yazılımı kullanılarak diğer yer bilimleri disiplinlerince üretilen verilerle birlikte değerlendirilmesi yapılmalıdır.Uygulamalı aşamaları;

1)Kuzeyleme ve ölçek düzeltmeleri
2)Gerektiğinde uydu sayısal görüntü mozayiğinin oluşturulması.
3)Bilinen madenler ve zuhurların , görüntü üzerindeki lokasyonlarına yerleştirilmesi
4)Jeofizik haritalarının amaç doğrultusunda sadeleştirilerek sayısallaştırılması.
5)Jeoloji haritasının sayısallaştırılması
6)Jeokimya haritalarının amaç doğrultusunda sadeleştirilerek sayısallaştırılması.
7)Temel harita üzerine tüm verilerin projeksiyonu ve yorumlaması
8)Önem sırasına göre hedef sahaların sıralanması ve harita basımından oluşur.

GENEL JEO KIMYA HARİTALARI

Temel jeokimya çalışmaları kapsamında önceden üretilmiş haritalardır.Ön arama aşamasında ilave jeokimya haritaları gerekebilir. Üretilen jeokimya haritalarında genellikle dere sedimanı, toprakve kayaç örneklerinden yararlanılır.

Kaynak : Mustafa KUŞÇU Maden yatakları