Altın Üretiminde Siyanür Yönetimi

[MiNeR]

Altın Üretiminde Siyanür Yönetimi

Madencilik sektörü ve özellikle de altın madenciliği sektörü üretim süreçlerinde siyanürü uzun yıllardır kullana gelmiştir. Yaygın olarak öldürücü bir madde olarak algılanmasına karşın siyanür, çağdaş yaşamın vazgeçilmez ve son derece yaygın olarak kullanılan bir kimyasal maddesidir. Siyanürün güvenli kullanımı, sağlıklı yönetim uygulamalarının yürürlüğe konması ile mümkündür.

Halkın siyanürden endişe duyması haklı gerekçelere dayanıyor ve gerçekten de anlaşılabilir olmakla beraber, maden işletmelerinde siyanür kullanımı konusunda son zamanlarda medyanın h***asiyetinin ve kamu oyunun reaksiyonunun çoğu siyanürün doğası ile onun sağlık ve çevre üzerindeki etkilerini anlayış noksanlığından kaynaklanmıştır. Siyanürü üreten, nakleden ve kullanan kesimlerin kullanımı için önemli miktarda teknik bilgi mevcut ise de konunun uzmanı olmayan kişiler için anlaşılması kolay bilgi henüz mevcut değildir. Bu durumu düzeltmek ve halkın altın üretiminde siyanür kullanımındaki endişelerini gidermek amacı ile Metaller ve Çevre Uluslar arası Konseyi(ICME) bu belgeyi hazırlatmış bulunuyor.

Siyanür altın eldesinde tercihi zorunlu bir kimyasaldır;

Siyanür, sulu ortamlarda altını çözebilen çok az sayıdaki kimyasaldan biridir. Oldukça düşük maliyetlerde kolayca bulunabilen sıradan bir sanayi kimyasalıdır. Gerek düşük maliyetlerle gerek ekonomik nedenlerle siyanür, cevherden altın elde edilmesinde tercihi zorunlu bir kimyasaldır. Siyanür, 1887 yılından beri metallerin eldesinde kullanılmakla beraber günümüzde de altın eldesinde tüm dünyada güvenli bir şekilde kullanılmaktadır.

Üretilen siyanürün büyük bölümü kimya sanayinde temel madde olarak kullanılmaktadır;

Siyanür, esas itibariyle naylon ve akrilikler gibi geniş bir sınai organik kimyasal ürün yelpazesinin sentezinde kullanılan çok az sayıdaki bileşenlerden biri olarak büyük miktarlarda (yılda yaklaşık 1,4 milyon ton) üretilmektedir. Altın üretiminde kullanılan siyanür miktarı dünya siyanür üretim miktarının yaklaşık %18’ini oluşturmaktadır.

Siyanür kalıcı değildir;

Bazı sentetik kimyasallarla ilgili en önemli sağlık ve çevresel endişelerden birisi bunların kolayca bozunmayıp yiyecek halkasında birikmesidir. Siyanür ise doğal fiziksel, kimyasal ve biyolojik süreçlerle daha az toksit kimyasallara dönüşür. Zira siyanür havaya veya diğer oksitleyicilere maruz kalınca oksitlenir, bozunur ve kalıcı olmaz. Yeterince yüksek dozda alındığında öldürücü bir zehir olmakla beraber, düşük kontrasyonlarda alındığında kronik sağlık ve çevre sorunlarına yol açmamaktadır.

Siyanür kontrasyonları doğal süreçler ile azaltılır;

Güneş ışınlarına maruziyet gibi doğal süreçler, zaman içinde çözeltilerde bulunan toksit siyanür konsantrasyonlarını çok düşük değerlere azaltabilir.



Siyanür nedir?

Siyanür, karbon ve azot ihtiva eden bir gurup kimyasal maddeye verilen genel bir isimdir.siyanür bileşeikleri hem doğal olarak bulunan hem de insanlar tarafından üretilen kimyasallardan oluşur. Kendine özgü kimyasal özellikleri nedeniyle siyanür, metal parçalar ile plastikler, sentetik kumaşlar, gübreler, bitki zararlıları için ilaçlar, boyalar ve ilaçlar gibi çok sayıdaki genel organik ürünleri imalinde kullanılır. Ayrıca siyanür oto egzoz gazı, siğara dumanı, kışın yollara dökülen asfalt ile sofra tuzu gibi her gün karşılaşılan yapay kaynaklarda da siyanür bileşikleri bulunmaktadır.

Siyanürün sanayide kullanımı hakkında halkın haklı bir endişesi bulunmaktadır. Siyanür toksik bir maddedir ve belirli miktarlarda yutulması ve solunması halinde ölümcül olabilir. Bu durum benzin ve evlerde kullanılan temizlik malzemeleri gibi çok sayıda diğer kimyasal maddeler için de geçerlidir. Çağdaş sanayi süreçlerinde kullanılan binlerce diğer kimyasal madde için geçerli olduğu gibi, uygun yükleme boşaltma ve nakliye işlemleri ve sorumlu yaklaşım, siyanürün güvenli ve faydalı olarak kullanımı için esastır.

Hidrojeni oluşturan karbon ve azot elementleri etrafımızı tamamen kuşatmıştır. İkisi birlikte soluduğumuz havanın %80 ini oluştururlar ve her türlü hayat şeklinin temelini oluşturan organik moleküllerde de bulunurlar. Hidrojen siyanür, dünyada hayatın başlamasına neden olan amino asitlerin öncüsü olarak oluşur. Siyanür, kendilerinin cazip bir yiyecek kaynağı olmasını önleyecek koruyucu bir mekanizma olarak bitkiler ve hayvanlar tarafından üretilmekte ve kullanılmaktadır.

Hidrojenin siyanürün(HCN) doğal kaynağı amilgadin adı verilen şekerimsi bir bileşik olup, kayısı, fasulye filizi, kiraz, kestane, mısır, kuru fasülye, mercimek, nektarin, şeftali, yer fıstığı, Antep fıstığı, patates, soya fasülyesi ve ceviz dahil pek çok meyve, sebze, çekirdek ve kabuklu yemişte bulunur. Acı bademin çekirdeğinde amigdalin şeklinde 1 mg HCN bulunur.

Kaynak: International Coincil on Metals and the environment, Normandy Mining Co.; Mark J. Logston, Karen Hagelstein and Terry Mudder.

[okan83]

Siyanür
Siyanür, günlük hayatta sürekli karşılaştığımız karbon ve azotun basit bir bileşiğidir. (CN)

Sodyum Siyanürün Toksit Etkileri

Organizmalarda birikmez
Yüksek dozlara maruz kalındığında akut toksit etkisi olan bir kimyasaldır.
Kanser yapıcı etkisi yoktur.
Güneş ışığı, bitkiler ve bakteriler tarafından doğal olarak bozundurulur ve bileşenlerine ayrılır.
Referans:
- Environmental Protection Agency, 1990, EPA/600/8-90-002F.
- Hocker, P.M., 1989, Heaps of gold, pools of poison - Cyanide spring.
- U.S. Dept. of Interior, National Park Service.1985.

Siyanürün Kullanıldığı Yerler

Naylon ve plastik sanayi
Tekstil sanayi
Metal işleme ve kaplama
Galvanizleme
Kuyumculuk ve mücevhercilik
Boya sanayi
Çivit imalatı
Tarım ilaçları imalatı
Optik parlatıcılar
Metallerin renklendirilmesi
Fotağrafçılık
Tıp ve Madencilik
Sanayide kullanılan siyanür, hidrojen siyanür gazından elde edilir. Dünyada, yılda 1,4 milyon ton hidrojen siyanür gazı üretilmektedir.Bunun 1,2 milyon tonu, yani % 87?si sanayide kullanılır. Geriye kalan 200 bin tonu ise madencilikte kullanılır.
(Referans: Mining Environmental management, May 2001)



Türk İçme Suyu Limiti
0.05 mg / L
Tarım Köy İşleri Bakanlığı Türk Gıda
Kodeksi Yönetmeliği 16 Kasım 1997

Türkiye Meyva Suları Çekirdeksiz İşleme
0.03-0.14
mg / L
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yıllığı
1-2 115-125 / 1974

ABD İçme Suyu Limiti
0.2 mg / L
US EPA, 1998

Ovacık Atık Havuzuna Giden Su
0.2 mg / L
Ovacık Tesisi Test Çalışmaları Analiz Sonuçları, 1998

Gıda Maddeleri
1 mg / kg
Tarım Köy İşleri
Bakanlığı Türk Gıda
Kodeksi Yönetmeliği
16 Kasım 1997

İçecekler
1 mg / kg

Sert Çekirdekli Meyva Konserveleri
5 mg / kg

Alkollü İçecekler
1 mg / L / %Alkol

Tuz
20 mg / kg

Nugat, Badem Ezmesi gibi Ürünler
50 mg / kg

Almanya Meyva Suları
2.93?14.7 mg / L
Almanya Gıda Maddeleri İnceleme ve Araştırma
Dergisi sayı 139, 132

Türkiye Meyva Suları
Çekirdekli İşleme
1.03?15.84 mg / L
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yıllığı
1-2 115-125 / 1974

İşlenmemiş Acı Badem
297 mg / 100 gr
(2970 mg / kg)
Almanya Gıda Maddeleri İnceleme ve Araştırma
Dergisi sayı 135/5