Çok Katlı Sallantılı Masalar

[merta]

Tesislerde kullanılan sallantılı masa ve verimlilik konusunu tartışmak istiyorum.Bu konda bir bşlangıç olmalı.Tüm meslektaşlara selamlarımla.

[ahmet yıldız]

Özellikle krom cevherinin zenginleştirilmesinde kullanılan sallatılı masa tesislerinde verimliliği arttırmak için Tesis Kurulumunda,
1-Cevher zenginleşme tane boyutunun (serbestleşme boyutu) tespit edilmesi ve tesis dizaynının bu kriterlere göre yapılması en önemli husustur.
2-Kırma, eleme ve öğütmede seçilecek makinelerin belirlenen kriterlere uygun özellikte olması gerekmektedir.
3-Masalara gelince sizin gönderdiğiniz ürün ne ise onu zenginleştirmeye çalışacaktır. Burada çalışan işçininde sürekli gözlem halinde olması gerekmektedir. Gerekli müdahaleleri yerinde ve zamanında yapması gerekmektedir.

%80 verimle çalışan tesislerde gördüm, %60 verimle çalışanda. En önemlisi olayın masalarda bitmediği gerçeğidir.

Çok katlı masalar hakkında bilgisi ve deneyimi olan arkadaşların görüşlerini bende merak ediyorum..

[vukadluk]

Çok katli masaların çalışma prensibi avrupa yapımı bazı titreşimli eleklere benziyor... Titreşim hareketi halatlar sayesinde asılı olduğu sasede gerçekleştirilmekte... yani 3 katlı masalarda, 3 masada halatlar ile birbirine vaglı ve tek bir şanzıman yardimi ile birlikte hareket etmekte masalar .... Bunun en buyuk yararı ( özellikle türk yapımı masası üreten firmalarin asıl yedek parça üzerinden para kazanmaktadırlar ve bana göre bilinçli bir şekilde yedek parça tüketimini artırmak adina bazı parçalar zayıf yapılmaktadır Cunku bu masalari yapan az sayıda firma vardir. Calistigim bazi tesislerde hergun baglanti kolunun kestigine değiştirildiğine ben kendim şahit oldum ki masalarda herhangi bir dengesizlik olup olmadigini calistirmadan once kontrol etmiş su terazileri ile denge ye almiştik ... ) yedek parça ve aşınan malzemelerin minimum olmasi, cunku mekanik sistem azaltilarak daha esnek ve flexible bir sistem olan halatlar sayesinde doğabilecek mekanik sorunlarin cogu minimuma (Sarı Burclarin asinmasi baglanti kollari, masa ayakları ..... gibi ) indirgenmiştir. Ayrıca diger avantajları cok az yer kaplamaları ve kurlumu diger masalara gore cok daha kolaydir ( beton işleri daha az şase iceriisne masalar yerlestirildigi için cok daha rahat, ön kurlum hazırlığı az )

Fakat bana gore tek bir sorunlari var; oda masa egimlerinin ayarlanmasi ....
Cunku farkli boyutta malzeme beslenmek istendiginde haliyle masalarin egimlerinin birbirinden farkli olmasi gerekmektedir ki istenen konsantre % si saglanmiş olsun. bu 3 masanin egimi yine halatlar yardimi ile ile ayarlanmakta ve birbirinden bagımsız degiller hepsi aynı anda hareket edip aynı egime sahip olabiliyorlar. Buda cok buyuk tesislerde kullanimina olanak sagliyor. bu 3 masayada ayni boyutta beleyecek malzemeniz olmali ki aynı egimde operate edebilin. türkiye de özellikle yaygın olan 5-6 masa ile calisan küçük tesislerde bana gore kullanim alani bulmasi bu yuzden ve maddi acidan zor....

Elbet bunlar benim kendi deneyimlerim ve goruslerim yoruma acik ....

[Krom]

Biz imalatcıyız, gerçekten masa verimi konsantere tesislerinin en önemli parçalarındandır. Biz kendinden şaseli 3 katlı masalar yapıyoruz. Masa verimimiz çok yüksek %80 tabbi ki masanın başındaki kişi de çok önemli. Ayrıca masa eğimi ve masa yüzey kaplaması çok önemlidir. Su ayarı ve dağıtıcılar da önemlidir.

Geçenlerde aşağı yukarı 50 adet 3 katlı masamızın çalıştığı bir tesis deneme amaçlı on adat tek katlı masayı başka yerden aldı hiçbiri çalışmıyor şimdi söküp bizim masalarımızla değiştiriyorlar.

Konuyla ilgisi olan bana yazıp herşeyi sorabilir.
Saygılarımla
Krom

[ahmet yıldız]

üç katlı masalarda gözlem ve müdahale zorlukları var. üç masayada aynı tane boyutunda ürünü besleme hususunu nasıl çözüyorsunuz, masa eğimleri ayarlanır fakat salınımlar aynı olacak bu bir problem değil mi?

[yucel62]

Bilgiler için teşekürler...................

[mertamak]

Görüşlerinizin çoğuna katılıyorum.Yeni üretilen 3katlı masalarda her bir kat ayrı ayrı ayarlanabilmektedir.Bu ayar iki farklı köşegenden yapılmakta ve birkaç dakikanızı almaktadır.
İyi çalışmalar dilerim.

Çok katli masaların çalışma prensibi avrupa yapımı bazı titreşimli eleklere benziyor... Titreşim hareketi halatlar sayesinde asılı olduğu sasede gerçekleştirilmekte... yani 3 katlı masalarda, 3 masada halatlar ile birbirine vaglı ve tek bir şanzıman yardimi ile birlikte hareket etmekte masalar .... Bunun en buyuk yararı ( özellikle türk yapımı masası üreten firmalarin asıl yedek parça üzerinden para kazanmaktadırlar ve bana göre bilinçli bir şekilde yedek parça tüketimini artırmak adina bazı parçalar zayıf yapılmaktadır Cunku bu masalari yapan az sayıda firma vardir. Calistigim bazi tesislerde hergun baglanti kolunun kestigine değiştirildiğine ben kendim şahit oldum ki masalarda herhangi bir dengesizlik olup olmadigini calistirmadan once kontrol etmiş su terazileri ile denge ye almiştik ... ) yedek parça ve aşınan malzemelerin minimum olmasi, cunku mekanik sistem azaltilarak daha esnek ve flexible bir sistem olan halatlar sayesinde doğabilecek mekanik sorunlarin cogu minimuma (Sarı Burclarin asinmasi baglanti kollari, masa ayakları ..... gibi ) indirgenmiştir. Ayrıca diger avantajları cok az yer kaplamaları ve kurlumu diger masalara gore cok daha kolaydir ( beton işleri daha az şase iceriisne masalar yerlestirildigi için cok daha rahat, ön kurlum hazırlığı az )

Fakat bana gore tek bir sorunlari var; oda masa egimlerinin ayarlanmasi ....
Cunku farkli boyutta malzeme beslenmek istendiginde haliyle masalarin egimlerinin birbirinden farkli olmasi gerekmektedir ki istenen konsantre % si saglanmiş olsun. bu 3 masanin egimi yine halatlar yardimi ile ile ayarlanmakta ve birbirinden bagımsız degiller hepsi aynı anda hareket edip aynı egime sahip olabiliyorlar. Buda cok buyuk tesislerde kullanimina olanak sagliyor. bu 3 masayada ayni boyutta beleyecek malzemeniz olmali ki aynı egimde operate edebilin. türkiye de özellikle yaygın olan 5-6 masa ile calisan küçük tesislerde bana gore kullanim alani bulmasi bu yuzden ve maddi acidan zor....

Elbet bunlar benim kendi deneyimlerim ve goruslerim yoruma acik ....

[huskary]

DENEYİN AMACI :

Tabaka halinde akan akışkan ortamda yoğunluk farkına göre zenginleştirmenin çok kullanılan bir yöntemi olan sarsıntılı masanın tanıtılması ve zenginleştirmede etkili olan faktörlerin gözlenmesidir.

KURAMSAL BİLGİLER:

Sarsıntılı masalar , özgül ağırlık farkı ile zenginleştirmenin günümüzdeki uygulamasında , en çok kullanılan aygıtlardır. Sarsıntılı masa esas olarak , üzerinde tabaka halinde akışkan akışı olan dikdörtgen , paralel kenar , dikdörtgene yakın yamuk veya V şeklinde bir yüzeydir. Yatayla birkaç derece açı yapacak şekilde eğimli olan masa yüzeyi , uygun bir mekanizma ile , masanın uzun ekseni doğrultusunda ve geriye doğru olan hareketi daha hızlı olmak üzere, ileri geri hareket ettirilir. Masa yüzeyi genelde dar ve uzun eşiklerle kaplıdır.

Sarsıntılı Masadaki Ayırmanın Esası :

Sarsıntılı masa yüzeyinde bulunan mineral taneleri tabaka halinde akan akışkan hareketiyle akış yönüne dik olan asimetrik hareketin bileşke etkisi altında hareket ederler. En hafif ve en iri tane masa hareketi doğrultusunda en kısa mesafeyi kat eder. Akışkan tabaka içinde en yavaş hareket eden en ağır en ince tane ise masa hareketi doğrultusunda en uzun mesafeyi kat eder. İki hareketin uygun şekilde birleştirilmesi sonucunda masa yüzeyinde tane boyutu ve özgül ağırlığına bağlı olarak ; iri hafif , ince hafif , iri ağır ve ince ağır mineral tanelerini içeren üç ayrı kuşak oluşur. Bu kuşakların ayrı ayrı masa yüzeyinden alınması ile de sarsıntılı masa ayırması gerçekleştirilir.

Besleme Kutusu

Hareket Doğrultusu


Akış
Doğrultusu



Şekil – 1: Farklı özgül ağırlık ve boyuttaki tanelerin masa hareketi doğrultusunda dizilişi.


Sarsıntılı masa yüzeyindeki ayırmanın etkinliğini artırmak üzere masa yüzeyi eşiklerle kaplanır. Eşikler ya sonradan ilave edilen çıtalar veya masa yüzeyi oyularak açılan masa yüzeyidir. Eşiklerin yükseklikleri mekanizma kenarından konsantre kenarına doğru azalarak konsantre kenarında sıfır olacaktır. Çalışma şekline bağlı olarak çok değişik eşik tertipleri kullanılabilir. Eşiklerin mevcudiyeti akış koşullarını değiştirdiğinden eşikler arasında engelli çöküş klasifikasyonu olmaktadır. Bunun sonucunda hem etkili bir ayırma yapılabilmekte hem de masa kapasitesi arttırılmaktadır.



Yıkama Suyu

Besleme


İleri Geri
Hareket

Konsantre Eşikler


Şekil –2 : Sarsıntılı masada
Ara Artık Şlam Oluşan Ayrışma Bölgeleri
Ürün


Sarsıntılı Masa Yüzeyindeki Hareket Bölgeleri :

1. Çökelme ve ilk şlam ayrılma bölgesi

2. Boyut ve özgül ağırlığa göre sınıflama bölgesi

3. İri boyutlu hafif minerallerin ayrılma bölgesi

4. Ara ürün ayrılma bölgesi

5. Ağır minerallerin temizleme bölgesi

6. İkinci şlam ayrılma bölgesi

7. Son şlam ayrılma bölgesi

Endüstride Kullanılan Sarsıntılı Masalar:

Endüstride kullanılan sarsıntılı masalar iri cevher ve ince cevher masası olmak üzere iki genel gruba ayrılır. İri cevher masaları yüksek ve sık eşikli şlam masaları ise alçak ve seyrek eşikli bazen de eşiksizdir. Bu güne kadar hareket mekanizmaları ve eşik tertipleri farklı olan çok sayıda sarsıntılı masa geliştirilmiştir. Bunların başlıcaları Wilfley ve Deister , Butchart , Cart vb masalarıdır. Ayrıca uygulaması çok sınırlı olan havalı masalarda bulunmaktadır. Cevher zenginleştirme endüstrisinde en çok kullanılan wilfley ve deister sarsıntılı masaları burada incelenmektedir.

Wilfley Sarsıntılı Masası :

Günümüzde en çok kullanılan sarsıntılı masa olan wilfley masası ilk kez 1895 yılında imal edilmiştir. Dikdörtgene yakın bir yamuk şeklinde olan wilfley masasının ayırıcı yüzeyinin boyutları ve eşik tertibi aşağıdaki şekilde görülmektedir.





Akış



Eşik




Şekil – 3: Eşikler arasında oluşan engelli çöküş sınıflandırması.

Wilfley masasının yüzeyi eni yönünden eğimlidir. Yukarı kısımda besleme kutusu ve yıkama suyu dağıtıcısı vardır. Su dağıtıcısı kenarı delikli bir oluk ve deliklerin önündeki ayarlama mandallarından oluşur. Her delikten boşalan su miktarı bu mandallar ile ayarlanarak masa yüzeyindeki suyun düzgün bir tabaka halinde akması sağlanır. Yüzeyin konsantre kenarı mekanizma kenarına göre 1 cm civarında yüksektir. Masa yüzeyi kauçuk ile veya muşamba ile kaplı olup üzerine eşik görevi yapan tahta çıtalar yerleştirilmiştir. Eşiklerin mekanizma kenarında 12mm olan yükseklikleri konsantre kenarına doğru azalır. Eşiklerin genişliği 6 mm,
Eşikler arası mesafede 35 mm civarında olmaktadır.

Wilfley masasının sarsıntı hareketini sağlayan mekanizma eksantrik mile bağlı olarak aşağı yukarı hareket eden eksantrik kolu dayanma kolları aracılığı ile masa yüzeyinin ileri geri hareketi sağlanır. Gergi yayı dayanma kollarını sıkışık halde tutmaya yarar. Bu mekanizma sarsıntı hızı ve genliğin ayarlanmasına elverişlidir.

Diester Sarsıntılı Masası :

Diester masasının yüzeyi yaklaşık olarak bir paralel kenar şeklindedir. Besleme kenarı 460 cm mekanizma kenarı 200 cm artık kenar 430 cm ve konsantre kenarı da 190 cm civarındadır.

Eşikler paralel kenarın kısa ekseni doğrultusundadır. Hareket mekanizması wilfley masasınınkinden farklı olup , harekette paralel kenarın kısa ekseni doğrultusunda verilmektedir. Hareket genliği 35 mm ye kadar çıkabilmektedir. Tesis içinde yer kazanmak için , diester masaları iki veya üç kat olarak ta imal edilmektedir. Bunlara concenco masaları denir.

Sarsıntılı Masaların Genel Çalışma Özellikleri :

Uygulanabilirlilik : Zenginleştirme kriteri değeri 1.25 in üstünde olan herhangi iki mineralin , sarsıntılı masalarda birbirinden ayrılabilir. Zenginleştirme kriteri değeri arttıkça ayrılma hassasiyeti de artar. Ayrılacak mineraller arasında şekil farklılığı varsa , zenginleştirme kriteri değeri 1 civarında olsa bile ayırma yapılabilir.



Beslenecek Malzeme Boyutu : Sarsıntılı masalara beslenecek malzemenin boyutu 2 – 0.05 mm arasında olmalıdır. Ancak cevher zenginleştirme de , üst boyut 2.5 mm ye , kömür zenginleştirme de 8 mm ye kadar çıkabilir. Alt boyut ise bazı uygulamalarda , 0.025 mm ye kadar inmektedir. İri-hafif , ince-ağır mineral tanelerinin masa yüzeyinde birlikte hareket etmesiyle ortaya çıkan sakınca , malzemenin yakın boyutta sınıflandırılarak beslemesi sonucunda , büyük ölçüde giderilir. Bu nedenle masa öncesinde , ön işlem olarak boyuta göre sınıflandırma yapılması gerekir.

Hız ve Genlik : Sarsıntılı masaların ortalama hareket hızları , dakikada 230 – 280 gidip-gelme arasındadır. En yüksek hız ise dakika da 350 gidip-gelmedir. İri malzeme için uzun genlik düşük hız , ince malzemede ise kısa genlik yüksek hız kullanılır. Kaba ayırma da uzun genlik düşük hız , temizlemede kısa genlik yüksek hız gerekir.

Su Sarfiyatı : Sarsıntılı masalara verilen su yıkama ve besleme sularının toplamından oluşmaktadır. Su sarfiyatı , malzeme ve ayırma özelliklerine bağlı olarak değişir. Kaba zenginleştirme de ton cevher için 1.4 ton su , nihai zenginleştirme de ise 1.2 ton su harcanır. Çok ince ( şlam ) malzeme ile çalışırken su sarfiyatı ton cevher başına 10 ton’a kadar çıkmaktadır.

Kapasite : Sarsıntılı masaların kapasiteleri , cevher özellikleri ( boyut zenginleştirme kriteri , özgül ağırlık ) ve zenginleştirme cinsine ( kaba veya nihai zenginleştirme ) bağlı olarak değişmektedir.

Normal boyutlardaki sarsıntılı bir masada , 2 – 2.5 mm civarındaki cevher ile kaba zenginleştirme yapıldığında kapasite , 24 saatte 100 – 200 ton olabilmektedir. Aynı masa ve aynı cevherle nihai zenginleştirme yapılırsa kapasite 24 saatte 40 – 75 tona düşmektedir.

Eğim : Sarsıntılı masaların eğimi , cevher boyutuna , ayrılacak minerallerin özgül ağırlıklarına ayırma cinsine ve yıkama suyu miktarına bağlı olarak değişir. İnce cevher için 1/48 – 1/24 ,iri cevherler için ise 3/48 – 1/12 arasında eğimler kullanılır. Kaba zenginleştirme işleminde 1/6 ya kadar eğimler kullanılabilmektedir.

Bakım : Kaba zenginleştirme de kullanılan masaları eşikleri 2 – 3 hafta da değiştirilmelidir. Kaba zenginleştirmede 50 , nihai zenginleştirmede 30 sarsıntılı masa , 1 operatör tarafından denetlenebilir.

Sarsıntılı Masaların Çalışma Ayarları :

Sarsıntılı masa ile ayırmada bir çok değiş minerallerin ayrılmasını etkilediğinden cevher özelliklerine ve zenginleştirme cinsine bağlı olarak çeşitli ayarlar yapılır. Bunlar ;

• Hareket hızı ve genliği

• Yüzeyin eğimi

• Yıkama suyu miktarı

• Beslenen cevher ve su miktarı

• Ürün toplama oluklarının konumu

• Eşik tipi ve tertibi

DENEYİN YAPILIŞI :

Deney sırasında kullanılan Wilfley sarsıntılı masasıdır.

- Masada zenginleştirme işlemine tabi tutulacak cevher uygun boyuta indirilerek tane fraksiyonlarına ayrılır.

- Çalışma için öngörülen masa eğimi ayarlanır.

- Masaya beslenecek suyun debisi ayarlanır.

- Numune kovaları bölmelerin altına yerleştirildikten sonra , masa çalıştırılarak tane beslemesi yapılır.

- Cevherin masa üzerindeki hareketi gözle izlenerek konsantre ,ara ürün ve artığı birbirinden ayıran plakalar elle ayrılır.

- Konsantrasyon işlemi tamamlandıktan sonra , su kesilerek masa durdurulur.

- Kovalarda birikmiş olan ürünler , filtreden geçirilir ve kurutulduktan sonra , tartım işlemi yapılarak ürün miktarları tespit edilir.

- Ürünlerin her birinden ayrı ayrı numune alınarak kimyasal analize verilir.

- Her fraksiyon için elde edilen ürün miktarları ve tenörlerin den materyal – balans tabloları oluşturularak sonuçların değerlendirilmesi yapılır.

VERİLER ve HESAPLAMALAR :


Soru : % 72 baryum sülfat içeren bir barit cevherinin sarsıntılı masa ile zenginleştirilmesi sonucu % 98 BaSO4 içeren bir konsantre % 80 BaSO4 içeren bir ara ürün ve artık kazanılmıştır. Ara ürün ve artığın miktarı besleme malının % 26 ve % 29 u olduğuna göre

a-) Artığın tenörünü , barit verimini ve konsantre oranını bulunuz ?

b-) Ara ürün ve konsantre birleştirildiğinde elde edilecek ürünün tenör ve verimini bulunuz?

c-) % 92 BaSO4 tenörlü bir birleştirilmiş konsantre elde etmek için konsantre ve ara üründen ne kadar karıştırılmalıdır ?







Çözüm :

CEVHER









Konsantre Ara ürün ve Artık
% 98 BaSO4 % 80 BaSO4

F = K + A.ü + A

100 = K + 26 + 29

K = 45

a-)
F x f = K x k + A.ü. x a.ü. + A x a

100 x 0.72 = 45 x 0.98 + 26 x 0.80 + 29 x a

72 = 44.1 + 21.4 + 29 x a

a = 0.224 % 22.4 Artığın tenörü

%R = C x c x 100
F x f
%R = 45 x 0.98 x 100
100 x 0.72

%R = 61.25 verim

K.O. = C = 45 / 100 = 0.45 Konsantrasyon oranı
F

b -) Konsantrasyonun verimini daha önceden 61 .25 bulmuştuk.

Ara ürün verimi = A.ü. x a.ü. x 100 = 26 x 0.80 x100
F x f 100 x 0.72

Ara ürün verimi = % 28.9

Toplam verim = Konsantre + Ara ürün

Toplam verim = 61.25 + 28.9 = % 90.14 Kayıp = 100 - 90.14 = %9.86
Birleştirilmiş ürün tenörü = Tenör1 x Miktar1 + Tenör2 x Miktar2 x 100
Miktar1 + Miktar2

Birleştirilmiş ürün tenörü = 0.98 x 45 + 0.80 x 26 x 100
45 + 26

Birleştirilmiş ürün tenörü = % 91


c-)

B x b = K x k + A.ü. x a.ü.

0.92 x B = K x 0.98 + A.ü. x 0.80 B = K + A.ü.

0.92 (K+A.ü.)= K x 0.98 + A.ü. x 0.80

K = 2 oranındadır.
A.ü.

YORUM ve SONUÇ :

Tabaka halinde akan akışkan ortamında yoğunluk farkına göre ayırma yapan önemli uygulamalarından biri olan sarsıntılı masanın çalışma prensibi öğrenildi. Ayrıca çalışma sırasında ayırmada etkili olan parametreler irdelendi.

Sarsıntılı masalarda kömürde ayrı boyutlarda , cevherlerde ayrı boyutlarda uygulanır. Cevherlerde 2 mm nin altına uygulanırken , bu durum kömürlerde 8 mm ye kadar çıkabilmektedir. Buradan da görülüyor ki yoğunluk azaldıkça tane boyutu artmaktadır.


YARARLANILAN KAYNAKLAR :

1-) Deney Föyü .

2-) ÖNAL , Güven , “Flotasyon Dışındaki Cevher Zenginleştirme İşlemleri” , İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi Basım Ünitesi , İstanbul .

3 -)YİĞİT , Erdoğan , “Cevher Hazırlama ve Zenginleştirme” , Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü , 1999 , Zonguldak.

[mertamak]

Masa verimi konusunda yazışmaların artaması çok iyi ,ancak tek katlıların Türkiye'de 4 modeli var.Bunları yana yana koyup aynı ürünü beslediğinizde çok farlı konsantre miktarları (aynı tenörde) elde edersiniz.Bu konuda ben 2 tanesi bilfiil denedim ve korkunç farklılıklar gördüm.Oysa firmalar (bazıları) sadece fiyata bakıyor.Bence alımını yaptığı firmaya bu detayları ve nedenlerini sormalı.Çünkü iyi bir makina ile kötüsü arasındaki fark belki 1 ayda kapanıyor.Buna benzer detaylar çok önemlidir.
İyi ve verimli yazışmalar dileğiyle.

[mineralci]

Laboratuvar tipi sallanır masa bulabilmem mümkünmü?
Kullanılmış çalışır durumda olması tercihim.
Yani ufak ve ucuz bir model arıyorum.
Yardımcı olabilirmisiniz?
Selamlar
Mineralci

[MiNeR]

http://www.mertamakina.com/tr/iletisim.htm buradan Merta Makina ile iletişime geçebilirsiniz..