Manyezit Proje Ödevi

Hazırlayan: Ersin DÖNER-Mehmet YORGALI

Not: Bu projenin www.madenciyim.com sitesinde yayınlanması için Ersin DÖNER ve Mehmet YORGALI'dan izin alınmıştır.



MANYEZİT ÖZELLİKLERİ
Kimyasal Bileşimi; MgCO3
Kristal Sistemi, Hegzagonal
Sertlik; 3.5 - 4.5
Özgül Ağırlık; 3.0 - 3.1 gr/cm3
Renk ve Şeffaflık; Renksiz, beyaz, gri, sarımsı kahverengi; şeffaf-yarı şeffaf
Ayırıcı Özellikleri; Kalsitte olduğu gibi, soğuk seyreltik HCl' den etkilenir ve köpürerek çözünür.

MANYEZİTİN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI
Manyezit; formülü MgCO3 olup, teorik olarak bileşiminde % 52.3 CO2, % 47.7 MgO ve çok az miktarda Fe2O3 bulunan endüstriyel mineraldir.
Tabiatta Kriptokristalin (jel/amorf) ve Kristalen (iri kristalli) olmak üzere iki şekilde teşekkül eder. Sert ve kompleks bir mineral olup, serpantin veya benzeri kayaçların alterasyonu veya dolomitlerin kontakt metamorfizması sonucu teşekkül eder. Sedimanter oluşumlu manyezit yatakları da vardır.
Manyezit ısıtılınca CO2 içeriğini kaybetmektedir. Bu ısıl işlem 700-1000oC arasında olursa kostik kalsine manyezit,1450-1750oC arasında olursa oldukça yoğun sinter manyezit oluşmaktadır.
%0,1’in altında Fe içeren saf manyezit elektrik fırınlarında 1700oC’nin üstünde ısıl işleme tabi tutularak ergitilmiş magnezyum oksit (fused magnezit) elde edilir.Fused magnezitin özgül ağırlıgı 3,65 gr/cm3 olup çok yüksek sıcaklıklara dayanabilmektedir.



TÜRKİYE MANYEZİT YATAKLARI


TÜRKİYE’DEKİ BASLICA MANYEZİT YATAKLANMALARI
SEDİMANTER MANYEZİTLER
CANKIRI ORTA
DENİZLİ ÇARDAK
KÜTAHYA , BALIKESİR, ESKİSEHİR
BURDUR YESİLOVA
SERPANTİNLEŞMİŞ PERİDODİT MASİFLERİNDEKİ MANYEZİTLER
BALIKESİR DURSUNBEY
BURSA MUSTAFA KEMAL PAŞA VE ORHANELİ
KÜTAHYA KINIK KÖYÜ
KONYA MERAM YUNAK
ERZİNCAN ÇAYIRLI
ISPARTA DEGİRMEN DERESİ

Türkiye’de manyezit üretimi yapan önemli kuruluşlar ve kapasiteleri



TÜRKİYE MADEN İHRACATINDAKİ MANYEZİTİN PAYI



Kostik Kalsine Manyezitin Kullanım Alanları
Tarım endüstrisinde, ince taneliler hayvan yemine katılarak: iri taneliler gübre endüstrisinde kok oluşturmayan ince tozlar pastörize tossuzlaştırma malzemesi olarak.
İnşaat endüstrisinde; askı taban, izolasyon inşaat blokları ve hafif yapı elemanı olarak
İlaç endüstrisi ve tıpta.
Genel kimya endüstrisinde; magnezyum bileşiklerinin üretimini başlangıç malzemesi olarak.
Lastik ve plastik endüstrisinde
Kağıt endüstrisinde.
Otomotiv yağlama yağlarında; hızlı çalışan motorlar için etkin olarak asitlerin nötrleştirilmesinde katkı maddesi olarak.
Uranyum cevherlerinden uranyum oksit eldesindeki karbonat devrelerinde absorbent ve katalizör olarak kullanılmaktadır.

Sinter Manyezitin Kullanım Alanları

Sinter magnezit üretiminin hemen hemen tamamına yakın kısmı refrakter endüstrisinde bazik refrakter tuğla ve monolitik malzeme olarak tüketilir. Bazik refrakter tuğla* metal rafine endüstrisindeki fırınlar, potalar ile çimento döner fırınla ve çelik endüstrisinde toplam üretimin en az % 70'i oranında tüketilmektedir. Monolitik harçlar ise fırın ve potalarda dövme, dökme tamir malzemesi olarak kullanılmaktadır.

Manyezit Cevherinde Aranan Özellikler

Magnezitin refrakter malzeme üretiminde kullanılabilmesi için;
Jel manyezitte ortalama : max%1SİO2,max%1,5CaO ve max%0,5Fe2O3
Kristalli manyezitte: max%3 SiO2,max%2 CaO ve max%6 Fe2O3 bulunması istenmektedir.
Bu oranların artması durumunda cevher kullanılamaz. Refraktör tuğla yapımında kullanılacak cevherin CaO/SiO2 oranı 2/1 olması istenir.bu oranlarda silisyum ve kalsiyum bağlayıcı görev yapmaktadır.

MANYEZİT ZENGİNLEŞTİRİLMESİ

Üretim Teknolojisi

Manyezit teknolojisi, maden yatağından cevherin üretimi ile başlar. Maden yatağından genellikle açık işletme metotlarıyla, nadiren de kapalı işletme metotlarıyla üretilen cevher genel olarak bir zenginleştirme işlemine tabii tutulur. Zenginleştirme işlemi; cevheri, gang minerallerinden ayırmadan ibarettir. Kristalin manyezitin karakteristik gang mineralleri dolomit, biyotit, gröna,talk, kuvars, jel manyezit’in ise serpantin ve opal’dir.Genel olarak manyezit için; triyaj (el ile zenginleştirme), ağır ortamla zenginleştirme, manyetik ayırma, elektrostatik ayırma, flotasyon ile zenginleştirme ve optik zenginleştirme yöntemleri söz konusudur.

Triyaj (el ile ayıklama)

El ile ayıklama; manyezit ile gang mineralleri arasındaki renk farkından yararlanarak el işçiliği yardımıyla yapılan zenginleştirme işlemidir. Triyaj ile zenginleştirme yapabilmek için cevher tane boyutunun 40 mm’den daha büyük olması gerekmektedir.

Ağır Ortam İle Zenginleştirme

Manyezit ile gang mineralleri arasındaki yoğunluk farkından yararlanarak yapılan zenginleştirme işlemidir. Ağır ortam kabı olarak koni tambur ve siklon kullanılmaktadır. Ağır ortam oluşturmak için 6.7-6.9 gr/cm3 yoğunlukla atomize ferrosilikon kullanılmaktadır. Daha çok silikat kökenli gang minerallerin ayrılmasında başarılıdır. Yakın zamana kadar Türkiye’de KÜMAŞ’da uygulanmıştır.



KAYNAKLAR

Endüstriyel kayaçlar ve mineraller(M.KUŞÇU)
Cevher Zenginleştirme(Güven ÖNAL)
Manyezit envanteri,1982
Madencilik bülteni temmuz-aralık 2007
DPT sekizinci beş yıllık kalkınma planı
www.mta.gov.tr
www.maden.org.tr
www.immib.org.tr
www.turkdokum.com
www.webmineral.com
www.akmasmaden.com.tr
www.tanmag.org