Yeraltı Suları Kanunu

167 Sayılı YERALTI SULARI HAKKINDA KANUN

Kanun No: 167 Kabul Tarihi: 16 Aralık 1960

Yayını: 23 Aralık 1960 tarih ve 10688 sayılı Resmî Gazete



İlgili Maddeler: 1, 3, 4, 5, 8, 10, 11, 13, 14, 16, 17,18



Yeraltı sularının mülkiyeti

Madde 1 - Yeraltı suları umumi sular meyanında olup Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bu suların her türlü araştırılması, kullanılması, korunması ve tescili bu kanun hükümlerine tabidir.



Yeraltı suyu işletme sahalarının tesbit ve ilânı

Madde 3 - (Değişik: 3612 - 7.2.1990) Sınırları ve yapısal özellikleri belirlendikçe yeraltısuyu sahaları, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine, ilgili bakanlıkça "Yeraltısuyu İşletme Alanları" kabul ve ilân edilir.



İlân edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları içinde kuyu açılması

Madde 4 - Yeraltı suyu işletme sahaları içinde 8 inci madde hükmüne göre belge alınarak açılması gereken kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer vasıflariyle çekilecek su miktarı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından tâyin ve tesbit edilir.

Yeraltı suyu işletme sahalarında 8 inci madde şumulüne giren her türlü yeraltı suyu tesisleri, Bayındırlık Bakanlığınca tanzim edilecek teknik talimatname hükümlerine göre meydana getirilir.

Kuyu açan kimse, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmaya yetkilidir.

Faydalı ihtiyaç miktarı, tahsis edilecek maksada göre ilgili bakanlıkların mütalâası alınmak suretiyle, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından tâyin ve tesbit edilir.



İlân edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları dışında yeraltı suyu aranması ve kullanılması

Madde 5 - İlân edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları dışında her arazi sahibi; arazisinde yeraltı suyu aramak, suyu bulduktan sonra, bunun kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmak hakkına mâliktir.

Ancak bu işler 8 inci maddenin şumulüne girdiği takdirde belge alınması mecburidir.

Faydalı ihtiyaç miktarı dördüncü madde hükümlerine göre tâyin olunur.



Belge alınması ve bilgi verilmesi mecburiyeti

Madde 8 - Aşağıdaki (a) ve (b) fıkralarında beyan edilen kazıların yapılması veya kuyuların açılması için Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden belge alınması mecburidir:

a) (Değişik: 3612 - 7.2.1990) Su temini maksadıyla, kesitleri ne olursa olsun, tabiî zemin üstünden itibaren derinliği Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından ve ilgili bakanlığın onayından sonra ilân olunan haddi aşan her türlü çukur, sondaj ve kuyular (el ile açılan kuyular hariç),

b) Su temini maksadiyle, boyları ve kesitleri ne olursa olsun, ufkî veya meyilli her türlü galeriler ve tüneller.

Bu kazıların yapılması ve kuyuların açılması su temini maksadını gütmemesi halinde, bunlar hakkında belge aranmamakla beraber, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün talebi üzerine bilgi verilmesi mecburidir.



Kullanma belgesi

Madde 10 - Arama belgesine dayanılarak arazisinde yeraltı suyu bulunan kimse, bu suyu kullanabilir. Ancak, bir ay içinde Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğüne müracaat ederek kullanma belgesi alır.



Islah ve tadil belgesi

Madde 11 - Kullanma belgesini haiz bir kimse arazisindeki kuyuların veya yeraltı suyu menbalarının verimini artırmak veya başka bir maksadı sağlamak gibi mülâhazarla bunlar üzerinde kendiliğinden her hangi bir müdahalede bulunamaz veya kuyuların kullanma şeklini değiştiremez. Ancak, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden "ıslah ve tadil belgesi" almak suretiyle, böyle bir ameliyeye girişebilir.



Belge için müracaat

Madde 13 - Arama, kullanma veya ıslah ve tadil belgesi almak isteyen kimse doğrudan doğruya, bulunduğu yerdeki Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü teşkilâtına, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü teşkilâtı yoksa, en yakın mülkiye âmiri vasıtasiyle, Devlet Su İşleri teşkilâtına müracaatla belge talebinde bulunur.

Müracaat sahibine, bir ay zarfında, belge verilmek veya reddedilmek suretiyle cevap verilir.



Aynı zamanlarda yapılan müracaatlarda su taleplerinin emniyetli verim haddine yaklaşması

Madde 14 - Su taleplerinin yeraltı suyu deposunun emniyetli verim haddine yaklaşması halinde, belge için yapılmış bir müracaattan sonra, bir hafta zarfında, aynı yeraltı suyu deposundan istifade etmek üzere, yapılacak başka müracaatlar, ilgili Bakanlıkların temsilcilerinden müteşekkil bir heyet marifetiyle incelenerek tâliplerinden hangilerine kullanma belgesi verileceği karara bağlanır.



Şartların tesbiti ve kontrolü

Madde 16 - Arama, kullanma, ıslah ve tadil ameliyelerinin şartları ve kuyuların açılmasında fen elemanlarına tanınacak hak ve salâhiyetlerle mesuliyetleri ve bu hususların kontrolü 20 nci maddede sözü geçen tüzükte belirtilir.

Proje ve fennî mesuliyet

Madde 17 - Bu kanun hükümlerine göre yeniden yapılacak veya tadil ve ıslah edilecek her türlü yeraltı suyu tesislerinin etüd, proje ve aplikasyonları, yetkili elemanlarca yapılan tasdikli bir proje ve mesuliyete istinat eder.

Satıh alüvyonları içerisinde açılan ve derinliği 8 inci madde gereğince ilân edilen haddi aşmayan kuyular bu hüküm dışındadır.



Ceza hükümleri

Madde 18 - Bu kanundaki vecibeleri yerine getirmeyenler bu hareketlerinden dolayı, diğer kanunlara göre, daha ağır bir ceza ile cezalandırılmadıkları takdirde, bu madde hükmüne göre cezalandırılırlar.

a) Belge almadan sekizinci maddedeki işleri yapanlar ile kasten yanlış bilgi verenler 500 liradan 3.000 liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar. Ceza alınmakla beraber, kuyunun açılıp işletilmesinde Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünce bir mahzur görülmezse, sahibine gerekli belge verilir. Aksi halde, kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır. Tekerrürü halinde, ceza iki misli olur ve o kimseye belge verilmez, kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır.

b) Onuncu ve onbirinci madde hükümlerine aykırı hareket edenlerle arama, kullanma, ıslah ve tadil faaliyetleri sırasında konulan şartlara riayet etmiyenler, müracaat formlarında istenen bilgileri vermiyenler, sekizinci maddenin son fıkrasındaki mecburiyete riayet etmiyenler 500 liradan 1.500 liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar. Tekerrürü halinde, cezalar iki misli olur, belge verilmez veya verilmiş ise geri alınır. Kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır.

c) Bu kanunla ilgili dâvalara sulh mahkemelerinde bakılır.

Madde 19 - 6309 sayılı kanun hükümleri gereğince maden telakki edilen su-
larla 927,4268 ve 6977 sayılı kanunların hükümlerine tabi bulunan içmiye ve yı-
kanmaya mahsus şifalı maden suları, bu kanun hükümlerinden istisna edilmiştir.
Ancak, sekizinci maddenin son fıkrası hükmü mahfuzdur. (1)

(1) Bu maddede geçen 4268 sayılı Kanun 3/3/1954 tarih ve 6309 sayılı Kanunun
158 inci maddesi ile 2 nci maddesi hükmü hariç tutularak yürürlükten kal-
dırılmış olup, mezkür 2 nci madde de 10/6/1926 tarih ve 927 sayılı Kanuna
Ek 5 inci madde olarak eklenmiştir.

Önce açılmış kuyular:

Geçici Madde 1- (167 sayılı Kanunun kendi numarasız geçici maddesi olup
teselsül için numaralandırılmıştır.)
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olup da, zirai sulama ile
maden işletmelerinde ve sanayide kullanılan ve 8 inci maddenin şümulüne giren
yeraltı suyu kuyuları için, bunların sahipleri, bu kanunun yürürlüğe girdiği ta-
rihten itibaren, 2 sene içinde kuyunun bulunduğu yerin bağlı bulunduğu Devlet Su
İşleri teşkilatına müracaat ederek, hususi formları doldurup vermekle mükellef-
tir.Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü; bu formları inceliyerek kuyuların kullanma
şartlarını tayin ve sahiplerine, müracaat tarihinden itibaren 1 ay içinde kul-
lanma belgesi verir.
İşbu geçici madde gereğince müddeti içinde belge almayanlar 500 liradan 1500
liraya kadar para cezası ile cezalandırılır.

Tüzük hazırlanması:
Madde 20 - Bu kanunun tatbikatı ile ilgili hususlar için Bayındırlık,Tarım,
Sanayi,İmar ve İskan Bakanlıklarınca müştereken bir tüzük hazırlanır.

Madde 21 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 22 - Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.