Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ

**31/12/2004 tarih ve 25687 S.R.G. de yayımlanan "Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği" nin 56. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.**

Çevre Bakanlığı

Resmi Gazete Tarihi : 04/09/1988

Resmi Gazete Sayısı: 19919

BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak ve Tanımlar

Amaç, Kapsam ve Yasal Dayanak

Madde 1 - Bu Yönetmelik, 9 Ağustos 1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ile mezkur kanunda ek ve değişiklik yapan kanun hükümlerine uygun olarak hazırlanmış olup, amacı, ülkenin yer altı ve yer üstü su kaynakları potansiyelinin her türlü kullanım amacıyla korunmasını, en iyi bir biçimde kullanımının sağlanmasını ve su kirlenmesinin önlenmesini i ekonomik ve sosyal kalkınma hedefleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleştirmek üzere, su kirliliğinin kontrolü esaslarının belirlenmesi için gerekli olan hukuki ve teknik esasları ortaya koymaktadır.

Tanımlar

Madde 2 - Bu yönetmelikte geçen teknik terim ve kavramlardan:

Alıcı ortam ve sınıfları; atık suların deşarj edildiği veya dolaylı olarak karıştığı göl, akarsu, kuyu ve deniz suları ile yer altı suları gibi yakın veya uzak çevreyi,

Atık; her türlü üretim ve tüketim faaliyetleri sonunda, fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik özellikleriyle karıştıkları alıcı ortamların doğal bileşim ve özelliklerinin değişmesine yol açarak dolaylı veya doğrudan zararlara yol açabilen ve ortamın kullanım potansiyelini etkileyen katı, sıvı veya gaz halindeki maddelerle atık enerjiyi,

Atık su; Evsel, endüstriyel, tarımsal ve diğer kullanımlar sonucunda kirlenmiş veya özellikleri kısmen veya tamamen değişmiş sular ile maden ocakları ve cevher hazırlama tesislerinden kaynaklanan sular ve yapılaşmış kaplamalı ve kaplamasız şehir bölgelerinden cadde, otopark ve benzeri alanlardan yağışların yüzey veya yüzey alt akışa dönüşmesi sonucunda gelen suları,

Atık su altyapı tesisleri; evsel ve/veya endüstriyel atık suları toplayan kanalizasyon sistemi ile atık suların arıtıldığı ve arıtılmış atık suların nihai berterafının sağlandığı sistem ve tesislerin tamamını,

Atık su altyapı tesisleri yönetimi ; mahallin en büyük mülki amirinin bilgi, denetim ve gözetimi altında atık su altyapı tesislerinin inşası, bakımı ve işletilmesinden sorumlu olan, büyük şehirlerde büyük şehir belediyeleri; şehirlerde belediyeler; organize ve küçük sanayi bölgelerinde sanayi bölgesi müdürlükleri; özel kanunla kurulmuş serbest sanayi ve/veya ticari bölgelerde serbest bölge müdürlükleri; turizm gelişim projesi bölgelerinde Kültür ve Turizm Bakanlığı veya yetkili kıldığı birimlerini,

Atık su arıtımı; suların çeşitli kullanımlar sonucunda atık su haline dönüşerek yitirdikleri fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik özelliklerinin bir kısmını veya tamamını tekrar kazandırabilmek ve/veya boşaldıkları alıcı ortamın doğal fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özelliklerini değiştirmeyecek hale getirebilmek için uygulanan fiziksel, kimyasal ve biyolojik arıtma işlemlerinin birini veya birkaçını,

Atık su kaynakları; faaliyet ve üretimleri nedeniyle atık suların oluşumuna yol açan konutlar, ticari binalar, endüstri kuruluşları, maden ocakları, cevher yıkama ve zenginleştirme tesisleri, kentsel bölgeler, tarımsal alanlar, sanayi bölgeleri, tamirhaneler, atölyeler, hastaneler ve benzeri kurum, kuruluş ve işletmeler ve alanlardır. Bunlardan;

a) Her atık su havzasında, atık su debisi veya herhangi bir kirlilik parametresi itibariyle (kg/gün) veya başka uygun bir birim cinsinden ifade edilen kirletici yükü o havzada kanalizasyon sisteminin taşıdığı toplam debi ve kirletici yükünün %1'inden fazla olan veya endüstriyel atık sularda günlük debisi m

den daha fazla olan veya tehlikeli ve zararlı atıklar içeren endüstriyel atık su kaynakları önemli kirletici akıt su kaynaklarını,

b) Atık su debisi 50 m

/gün'den daha düşük olan ve içerdiği herhangi bir kirlilik parametresinin türü ve miktarı itibariyle önemli kirletici kaynak özelliğini taşımayan atık su kaynakları ise küçük atık su kaynaklarını,

Atık su toplama havzası; atık suların alıcı ortamlara verilmeden önce, ilgili mühendislik çalışmalarında belirlenen sınırlar dahilinde toplandıkları alanların toplamını,

Bağlantı kanalı; atık su kaynağının atık sularını kanalizasyon sistemine ileten, parsel bacası ile atık su kanalı arasında yer alan, mülk sahibine ait kanalı,

Balıkbiyo deneyi; atık suların indikatör organizma olarak kullanılan türden balıklar üzerindeki zehirlilik etkisini saptamaya yarayan, atık suların değişik seyreltilerinde 48 saat, 72 saat, 96 saat gibi belirli süreler sonunda balıkların sağ kalma yüzdelerinin belirlenerek; zehirliliğin, seyrelti oranları ile ilişkili olarak ifade edilmesini sağlayan standart bir deneyi,

Baraj rezervuarı; bir akarsu üzerinde suyun biriktirilmesi ve kabartılması amacıyla kurulan tesisler barajı, barajın menbaında bu şekilde oluşturulan hacim ise baraj rezervuarını,

Çevre koruma alanları; ülkenin doğal zenginlikleriyle tanınan özel bazı yörelerinde mevcut ekolojik dengenin korunması ve gelecek nesillere bozulmadan intikal ettirebilmesi için ayrılmış ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 03/03/1988 tarih ve 3416 sayılı Kanunla değişik 9 uncu maddesi gereğince belirlenmiş özel alanları,

Demi; bir akım kesitinden birim zamanda geçen suyun hacmini,

Deşarj; arıtılmış olsun olmasın, atık suların doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama (sulamadan dönen drenaj sularının kıyıdan veya uygun mühendislik yapıları kullanılarak toprağa sızdırılması hariç) veya sistemli bir şekilde yeraltına boşaltılmasını,

Difüzör; derin deniz deşarjlarında, alıcı ortamlara verilen atık su bulutunun seyreltilebilmesi amacıyla atık su borusunun ucuna eklenen ve çoklu bir jet akımı sağlayarak birinci seyrelme (S1) değerinin öngörülen 40-100 veya daha büyük değerler almasını ve atık suların alıcı ortama çıkışı sırasındaki akım özelliklerini kontrollü bir biçimde sağlayan özel bir donanımı,

Ekonomik uygulanabilirliği ispatlanmış ileri arıtma teknolojileri; sürekli işletilmesinde başarısı tecrübeyle sabit olan, mukayese edilebilir metotlar, düzenekler ve işletme şekilleriyle kontrolleri yapılabilen, alıcı ortamlara ve atık su alt yapı tesislerine deşarj kısıtlarını sağlayıcı tedbirleri pratikleştiren ve kullanışlı hale getiren, ileri ve ülke şartlarında uygulanabilir teknolojik metotlar, düzenekler, işletme biçimleri ve arıtma metotlarını,

Endüstriyel atık su; endüstri kuruluşlarından, imalathanelerden, atölyelerden, tamirhanelerden, küçük sanayi sitelerinden ve organize sanayi bölgelerinden kaynaklanan her türlü işlem ve yıkama artığı suları, proses suları ile karıştırılmadan ayrı olarak işlem görüş uzaklaştırılan kazan ve soğutma sularını,

Evsel atık su; konutlardan ve okul, hastane, otel gibi küçük işletmelerden kaynaklanan, insanların günlük normal yaşam faaliyetlerindeki ihtiyaç ve kullanımları nedeniyle oluşan atık suları,

Fekal atıklar; bir su kütlesinin özellikle bakteriyolojik açıdan kirlenmesine neden olan, insan veya sıcak kanlı hayvanların idrar, dışkı ve kalıntılarını,

Havza; bir akarsu, göl, baraj rezervuarı veya yer altı suyu haznesi gibi bir su kaynağını besleyen yer altı ve yüzeysel suların toplandığı bölgenin tamamını,

İçme ve kullanma suyu; insanların günlük faaliyetlerinde içme, yıkanma, temizlik ve bu gibi ihtiyaçları için kullandıkları, sağlaması gereken özellikleri TS-266 ile belirlenmiş olan, bir toplu si temini sistemi aracılığıyla çok sayıda tüketicinin ortak kullanımına sunulan suları,

İçme ve kullanma suyu rezervuarı; içme ve kullanma suyu temin edilen doğal gölleri veya bu amaçla oluşturulan baraj rezervuarlarını,

İdare; Yönetmelikte adı geçen İdare,

a) 2872 sayılı Çevre Kanununun 03/03/1988 tarih ve 3416 sayılı kanunla değişik 12 inci maddesi uyarınca atık, artık ve yakıtların arıtılması, uzaklaştırılması, zararsız hale getirilebilmesi ve ithali ile ilgili hususlarda denetleme ile yetkili kılınan Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğünü,

b) kurum, kuruluş ve işletmelere işletme ve kullanım izni verilmesi ve denetim görevinin ifasında yetkili olmak üzere; 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununun 268-275 nci maddelerine göre Sağlık ve Sosyal Yardım bakanlığını, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununa göre Kültür ve Turizm Bakanlığını, 3143 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığının teşkilat ve Görevleri hakkındaki Kanuna göre Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile diğer kurum ve kuruluşları, 5442 sayılı İller İdaresi, 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin yönetimi, 1580 sayılı Belediye kanunlarının verdiği yetkiler doğrultusunda mülki amirleri, Büyükşehir ve şehir belediye başkanlıklarını (bu konuda ilgili diğer özel kanunlardaki hükümler saklıdır),

c) Alıcı su ortamlarına deşarj izni için, mahalli çevre kurullarının alacağı karar ve görüşler doğrultusunda Büyükşehir belediye hudutları içerisinde Büyükşehir Belediye Başkanlıklarını, Büyükşehir belediye hudutları dışında ise mahallin en büyük mülki amirini,

d) Derin deniz deşarj izni için, İller Bankası Genel Müdürlüğünün görüşü ve Çevre Genel Müdürlüğünün uygun görüşü alınmak suretiyle Büyükşehir belediye hudutları içerisinde Büyükşehir belediye başkanlıklarını, Büyükşehir belediye hudutları dışında ise mahallin en büyük mülki amirini,

e) Yer altı sularının kullanılması ve korunmasında 167 sayılı Yer altı Suları Kanunu ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun uyarınca yetkili kılınan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,

f) 2872 sayılı Çevre Kanununun 15 ve 16 ncı maddelerinde söz edilen faaliyetlerin durdurulması hallerinde Sağlık ve Sosyal yardım Bakanlığını, Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğünü ve mahallin en büyük mülki amirlerini,

g) 2872 sayılı Çevre Kanununun 3301 sayılı kanunla değişik 20, 21, 22 ve 23 üncü maddelerinde belirtilen idari nitelikteki cezaların verilmesinde mezkur kanunun 3301 sayılı kanunla değişik 24 üncü maddesinde yetkili kılınan kamu kurum ve kuruluşlarını,

h) Bir çevre yönetim planının birden fazla mülki idareyi içine alan "havza" kapsamında oluşturulması gereği duyulduğu taktirde, ilgili Valilikleri ve ilgili Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüklerini,

Kanalizasyon sistemi; ayrık sistemde evsel ve/veya endüstriyel atık suları ayrı, yağmur sularını ayrı; bileşik sistemde ise bütün atık suları birlikte toplamaya, uzaklaştırmaya ve arıtma tesislerine iletmeye yarayan birbirleriyle bağlantılı boru ya da kanallardan oluşan sistemi,

Kıta içi su kaynağı; karalarda bütün yapay ve doğal yer altı ve yüzeysel suları, denizle bağlantısı olan su kaynaklarında ise, tatlı su sınır noktasına kadar olan suları,

Kıyı çizgisi; deniz, tabii, suni göl, baraj rezervuarları ve akarsularda taşkın durumları dışında, suyun karayla temas ettiği noktaların birleşmesinden oluşan çizgiyi,

Kıyı koruma bölgesi; deniz ve gölerin kıyı sularının, plaj olarak veya benzeri bir amaçla kullanımları durumunda, kirlenme riski açısından korumaya alınması gereken bölümlerini,

Kompozit numune; evsel ve endüstriyel atık sularda belirli zaman aralıklarında atık su debisiyle orantılı olarak alınan karışık numuneyi,

Koy ve körfezler; açık denizle kütlesel su alışverişinin boğaz veya daha geniş bir açıklık aracılığıyla engellenmiş olarak sağlanabildiği ve kıyı çizgisinin girintili (iç bükey) olduğu deniz bölümlerini,

Kuşaklama kanalı; baraj, göl ve körfezleri korumak amacıyla inşa edilen ve çevreden gelen atık suların kıyı boyunca toplandığı atık su kanalını,

Numune alma noktası; atık su numune alma noktası, atık suların toplanıp şehir atık su sistemine veya alıcı ortamlara boşaltım noktasını; alıcı ortam numune alma noktası ise, atık suyun alıcı ortama deşarj edilerek alıcı ortamla tam olarak karıştıktan sonra numunenin alındığı noktayı,

Oluşan atık su miktarı; belirli bir oluşum periyodu için ölçümlerle veya su tüketiminden hareketle yapılan hesaplamalarla belirlenen atık su miktarını,

Organik atık; karıştıkları su ortamında biyokimyasal olarak parçalanarak oksijen tüketimine yol açan organik maddeleri,

Ön arıtma tesisi;

a) Kanalizasyon sistemi yardımıyla toplanan atık sular için bu sisteme kabul edilebilme sınırlarına kadar,

b) Atık suların herhangi bir diğer taşıma aracı ile tekil, ortak, organize sanayi bölgesine veya kamuya ait atık su arıtma ve bertaraf tesisine kabulü için, bu işletmelerin giriş suları için öngörülen sınır değerlere uymak amacıyla,

c) Derin deniz deşarjları ile alıcı ortamlara doğrudan yapılan atık su boşaltımlarından önce ise, bu konu ile ilgili öngörülen sınır değerlere kadar arıtmayı sağlamak üzere yapılması istenen her türlü arıtma tesisini;

Parsel bacası; parsel bağlantı kanalının başında numune almak, ölçüm yapmak, atık su akımını izlemek için, içine girilebilen ve özel tipleri İller Bankasınca belirlenmiş bacaları,

Parsel atık su drenaj tesisi; atık suların parsel içinde toplanması, ön işlemi, kontrolü ve şehir kanalizasyonuna bağlantısını sağlayan sistemi,

Rezervuar; suyun bir kabartma yapısıyla biriktirilmesi ile oluşturulan hacmi,

Sanayi bölgesi; belirli üretim alanlarında çalışan organize sanayi bölgelerini; esnaf ve sanatkar siteleri, küçük sanayi bölgeleri ve kooperatif şeklinde üretim yapan benzeri tüzel kişiliğe sahip kuruluşları kapsayan çeşitli küçük ve büyük sanayi kuruluşlarının toplu halde bulundukları ve atık sularını ortak bir sistem ile toplayarak bertaraf ettikleri bölgeleri,

Seyrelme; bir alıcı ortama deşarj edilen atık suyun içerdiği bir kirletici parametrenin atık sudaki konsantrasyonunun deşarj sonucunda alıcı ortamda oluşan fiziksel, hidrodinamik olaylar veya çeşitli fiziksel, kimyasal ve biyokimyasal reaksiyonlar sonucunda azalmasını ve atık suyun alıcı ortama deşarj şekli ve alıcı ortamın taşıdığı özelliklere bağlı olarak hesaplanabilen bu büyüklüğü,

Su kalitesi karakteristik değeri; ortam kalitesini belirlemek üzere alınan su numunelerinde herhangi bir parametre için yapılan ölçümlere ait %90 yüzdelik (persentil) değerini,

Su kalitesi kriterleri; kullanım amaçlarının belirlenmiş olup olmadığına bakılmaksızın bütün su kaynaklarının dengeli ve sağlıklı ortamlar olarak muhafazası esasına göre, su kaynaklarının korunmasına ve kullanım planlanmasına temel teşkil etmek üzere, yapılmış veya yapılacak kullanım sınıflarına uygunluk açısından su kaynaklarından beklenen fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri,

Su kirliliği; su kaynağının kimyasal, fiziksel, bakteriyolojik, radyoaktif ve ekolojik özelliklerinin olumsuz yönde değişmesi şeklinde gözlenen ve doğrudan veya dolaylı yoldan biyolojik kaynaklarda, insan sağlığında, balıkçılıkta, su kalitesinde ve suyun diğer amaçlarla kullanılmasında engelleyici bozulmalar yaratacak madde veya enerji atıklarının boşaltılmasını,

Su kirliliği kontrol standartları; belirli bir amaçla kullanımı planlanan su kütlelerinin mevcut su kalite kriterleri uyarınca kalite denetimine tabi tutulabilmesi ve daha fazla kalite kaybının önlenmesi için konulmuş sınır değerlerini ve bu sınır değerlerinden;

a) Atık su boşaltımı dolayısı ile alıcı ortam sayılan su kütlelerinin kalite özelliklerini bozmasını engellemek üzere konulmuş olanları "alıcı ortam standartları" nı,

b) Aynı amaçla, boşaltılan atık suların kalite özelliklerini kısıtlayanları ise " deşarj standartları"nı,

Su toplama havzası; göllerde ve rezervuarlarda bu su kaynağını besleyen yer altı ve yüzeysel suların toplandığı bölgenin tamamını; bir akarsu parçasında ise belirli bir kesiti besleyen bölgenin memba kesimini,

T90-değeri; fekal kaynaklı indikatör mikroorganizmaların, deniz ve kıyı sularındaki ortam şartlarında, hidrodinamik ve dispersiv seyrelme şartları sabit tutulmak kaydıyla, ilk konsantrasyonlarının %10'una düşünceye kadar geçecek süreyi,

Tabakalaşma; haliçler, koy ve körfezler başta olmak üzere, kıyı ve açık deniz bölümlerinde ve göllerde derinlik boyunca sıcaklık, tuzluluk ve bunlara bağlı yoğunluk farklılaşmasının aniden büyük değerler göstermesi sebebiyle, farklı özelliklerde birden fazla su kütlesinin bulunabilmesini,

Tam karışım noktası; atık suyun alıcı ortamda dağılıp yeknesak bir konsantrasyona ulaştığı deşarj noktasına en yakın noktayı,

Tatlı su sınır noktası; denizle bağlantısı olan kıta içi su kaynaklarında tuzluluk derecesinin hissedilir derecede arttığı ve tespitinde klorür iyonları konsantrasyonunun 250 mg/lt olarak kabul edildiği noktayı,

Tehlikeli ve zararlı maddeler; solunum, sindirim veya deri absorbsiyonu ile akut toksisite ve uzun sürede kronik toksisite, kanserojen etki yapan, biyolojik arıtmaya karşı direnç gösteren, yer altı ve yüzeysel suları kirletmemeleri için bu Yönetmelik gereği çıkarılacak Tebliğ uyarınca özel muamele ve bertaraf işlemleri gerektiren maddeleri,

Üretkenlik (prodüktivite); deniz ve göl sularının üretkenlik seviyeleri, bu ortamların çeşitli özelliklerinin bir sonucu olup, ondan yararlanılma biçimini etkilerler. Brüt (gros) birincil üretkenlik, deniz ve göl gibi su kütlelerinde anorganik karbonun birim zaman ve yüzey alanı başına organik ürünlere dönüştürülerek, organizma bünyesine alınan miktarını; net birincil üretkenlik ise iç solunum ve diğer enerji kayıpları düşüldükten sonra kalan birincil üretkenlik miktarını,

Yağmur suyu kanalı; ayrık sistem kanalizasyon yapılarında yağış suları, yüzeysel sular, drenaj sularını taşıyan kanalları,

Yer altı suları; toprak yüzeyinin altında, zemin boşluklarının su ile dolu bulunduğu bölgedeki suyu,

Zehirlilik (toksisite); zehirli olarak tanımlanan bir maddenin belirli bir konsantrasyondan fazla olarak su ortamında bulunmasıyla insan sağlığının, çeşitli indikatör organizmaların sağlığının ve ekosistem dengesinin tehdit edilmesini; akut veya kronik hastalıklara, teratojenik, genetik bozulmalara ve ölümlere yol açması özelliğini,

ZFS (Zehirlilik Seyrelme Faktörü); atık suların zehirlilik derecesini belirlemede kullanılan bir birimi,

İfade eder.

İKİNCİ BÖLÜM : İlkeler

İlkeler

Madde 3 - a) Su kirliliği kontrolu açısından her tür kirletici kaynağın bir izin belgesine bağlanması esastır. Bu bölgede izin verilecek atık suların miktarı ve ihtiva edebileceği kirleticiler belirtilmeli; standartlara uymak açısından teknolojik tedbirlerin gerekip gerekmediği kaydedilmelidir. Evsel kaynaklı atık sular için, konuta giren temiz su miktarının atık suya eşit olduğu kabul edilir. Konutun şehir içme suyu şebekesi dışında bir kaynaktan, örneğin bir kuyudan su temin etmesi halinde oluşan atık su miktarının izin belgesinde belirtilmesi esastır.

b) Endüstriyel atık su kaynaklarının izne bağlanabilmesi için endüstrinin tipi, üretim miktarları, kullanılan hammaddeler, çalıştırılan işçi sayısı, su ve enerji tüketimi, üretim akış şemaları ve üretim sırasında çıkan atık suların kaynakları, katı ve sıvı atıkların miktar ve özellikleri, tehlikeli atıkları bulunup bulunmadığı konularındaki bilgiler endüstri kuruluşu tarafından idareye bildirilir. İzin belgeleri periyodik olarak yenilenir. Bu yenileme işlemi sırasında idarece tesisin daha önce belirtilen özelliklerinde bir değişiklik olup olmadığı, atık su miktar ve kirlilik yüklerinin değişip değişmediği, daha önce alınması istenen teknolojik tedbirlerin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği, yeni tedbirlere gerek olup olmadığı, ölçüm programlarının düzenli bir biçimde yapılıp yapılmadığı tahkik edilir. Bu hususların herhangi birinde sanayi tesisinin kusuru görülürse, daha önce verilmiş olan izin yenilenmez. Bu durumda mükelleflerin izin işlemlerine yeni baştan başlamaları ve bu Yönetmeliğin 26 ve 37 nci maddelerinde belirtilen ilkelere göre yeniden izin belgesi almak üzere gerekli tedbirleri almaları esastır.

c) Kıta içi yüzeysel suların yer altı sularının ve deniz sularının çeşitli kullanım amaçlarına göre sınıflandırılmasını sağlayacak su kalite kriterleri çerçevesinde su kirliliğinin en yoğun olduğu bölgelerin saptanması ve alınacak tedbirlerin önceliklerinin belirlenmesi esastır.

Çevre Koruma Alanları

Madde 4 - Bu Yönetmelikte tanımı yapılmış olan çevre koruma alanları için standart listelerinde ayrıca alıcı ortam standardı verilmemiş olmakla beraber; Yönetmelikte verilmiş olan su ortamları kalite sınıflandırma listelerinde her grup için ayrı ayrı olmak üzere en yüksek kaliteli sulara ait kalite parametrelerine uyulması ve özel tedbirler alınması esastır. Bu alanlarda Çevre Genel Müdürlüğü kısıtlayıcı deşarj standartları belirleme yetkisine haizdir.

Havza Planları

Madde 5 - Su kaynaklarından etkin bir biçimde yararlanılabilmesi için bu kaynakların kullanım alanlarının önceden hazırlanmış bir havza planına uygun alarak bilinmesi gerekir. Ülkemizin özellikle tatlı su kaynaklarının kısıtlı oluşu ve artan su ihtiyaçları nedeniyle bu kaynakların en ekonomik biçimde kullanılmaları esastır.

Ekonomik ve teknik açıdan uygun olduğu takdirde, düşük kaliteli bir su kaynağının iyileştirilmesi mümkün olabilir. Bu yönden kaynakların halen mevcut kalitesinin kullanım alanları için gerekli kalite kriterlerine uygunluğunun tespitinin ve havza planının havzadaki ilgili Valiliklerce ve ilgili Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüklerince yapılması esastır.

Suların Korunacağı Kirletici Etkiler

Madde 6 - (Değişik fıkra : 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. m.1 ile) İçme ve kullanma suyu rezervuarlarının ve benzeri su kaynaklarının korunmasında, her kaynak için bilimsel çalışmalar sonucu ortaya çıkarılmış olan özel hükümler getirilinceye kadar aşağıda verilen genel ilkeler ve koruma alanları geçerlidir. İlgili kuruluşlarca veya ilgili kuruluşların da görüşü alınarak Çevre Bakanlığınca belirlenecek özel hükümler Çevre Bakanlığı tarafından uygulanır. Özel hükümlerin ilgili imar planlarında aynen yer alması ve idare tarafından uygulanması esastır.

A) İçme ve kullanma suyu rezervuarı içinde ve civarında suların kirlenmesine neden olacak faaliyetler yapılamaz.

B) Çöp ve moloz gibi atıklar bu tür su kaynaklarına atılamaz ve atılmasına izin verilemez.

C) Akaryakıt ile çalışan kayık, motor ve benzeri araçların kullanılmasına izin verilmez. Yelkenli, kürekli veya akümülatör ile çalışan vasıtalara ve sallara izin verilebilir. İstisnai durumlarda, akaryakıt ile çalışacak su araçlarının kullanılmasına Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü veya Bölge Müdürlüklerince izin verilir. Bu amaçla kullanılacak araçlarda oluşabilecek her türlü atıksu ve sintine suyunun arıtıldıktan sonra bile içme ve kullanma suyu rezervuarına boşaltılması yasaktır.

D) İçme ve kullanma suyu rezervuarlarının su toplama havzaları içinde bulunan devlete, belediyelere ve kamuya ait araziler koruma alanları için verilen kısıtlamalara tabidir.

(Değişik fıkra: 12/12/1998 - 23551 s. R.G. ile ) Ancak askeri tesisler için bu kısıtlamalar, Millî Savunma Bakanlığı ve Çevre Bakanlığı'nca ayrıca belirlenir.

E) Yüzme, balık tutma, avlanma ve piknik yapmaya, su alma noktasına 300 m'den daha yakın olan yerlerde izin verilemez.

F ) (Değişik bent: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. m.1 ile) İçme ve kullanma suyu temin edilen rezervuarlarda ihale yoluyla balık avı yapılması ve su ürünleri çıkarılması ve üretilmesi yasaktır. Ancak, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce ekonomik bölge oluşturulan rezervuarlarda Çevre Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığından olumlu görüş almak kaydıyla, yelkenli, kürekli, akülü su vasıtaları ve sallar kullanılmak suretiyle ihale yoluyla balık avı yapılmasına ve su ürünleri çıkarılmasına izin verilebilir.

G ) (Ek bent: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. m.1 ile) İçme ve kullanma suyu rezervuarını besleyen tüm sulara, akar ve kuru derelere hiç bir surette atık su ve atık deşarj edilemez. Suların kirlenmesine neden olacak faaliyetlerde bulunulamaz.

ÜÇÜNÇÜ BÖLÜM : Su Ortamlarının Kalite Sınıflandırılması

Kıta içi Yüzeysel Suların Sınıflandırılması

Madde 7-Akarsu, göl ve baraj rezervuarlarında biriktirilen kıta içi yüzeysel suların kalitelerine göre yapılan sınıflama aşağıda verilmiştir.

Sınıf I : Yüksek kaliteli su

Sınıf II : Az kirlenmiş su

Sınıf III : Kirli su

Sınıf IV : Çok kirlenmiş su

Tablo 1'de sınıflandırma için geçerli su kalite parametreleri ve bunlara ait sınır değerleri sınıf I, II, III ve IV için ayrı ayrı verilmiştir. Bir su kaynağının bu sınıflardan herhangi birine dahil edilebilmesi için bütün parametre değerleri, o sınıf için verilen parametre değerleriyle uyum halinde bulunmalıdır.

Yukarıda belirtilen kalite sınıflarına karşılık gelen suların, aşağıdaki su ihtiyaçları için uygun olduğu kabul edilir:

A - Sınıf I - Yüksek kaliteli su

a) Yalnız dezenfeksiyon ile içme suyu temini

b) Rekreasyonel amaçlar (yüzme gibi vücut teması gerektirenler dahil)

c) Alabalık üretimi

d) Hayvan üretimi ve çiftçilik ihtiyacı

e) Diğer amaçlar

B - Sınıf II - Az kirlenmiş su

a) İleri veya uygun bir arıtma ile içme suyu temini

b) Rekreasyonel amaçlar

c) Alabalık dışında balık üretimi

d) Teknik Usuller Tebliğinde verilecek olan sulama suyu kalite kriterlerini sağlamak şartıyla sulama suyu olarak

e) Sınıf I dışındaki diğer bütün kullanımlar

C - Sınıf III - Kirlenmiş su

Gıda, tekstil gibi kaliteli su gerektiren endüstriler hariç olmak üzere uygun bir arıtmadan sonra endüstriyel su temininde kullanılabilir.

D - Sınıf IV - Çok kirlenmiş su

Yukarıda I, II, III sınıfları için verilen kalite parametreleri bakımından daha düşük kalitedeki yüzeysel suları ifade eder.

Parametre gruplarına göre numune alma noktalarının sınıflarının belirlenmesi

Madde 8 - Su kaynağından alınan numuneler üzerinde yapılan analiz sonuçlarına göre Tablo 1'de görülen her parametre grubu için (A,B,C,D) ayrı ayrı kalite sınıfı tespit edilir. Ayrıca o grup içindeki her bir parametreye göre; örneğin B grubu için kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ), biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOİ), toplam organik karbon ve benzeri; ayrı ayrı kalite sınıfı belirlenir. Bir gruba ait en düşük kalite sınıfı o grubun sınıfını belirler.

Ölçülen kirlilik parametrelerinin değerlerinden hareketle karakteristik değeri bulabilmek için ortalama, standart sapma ve gerekli istatistiki parametreler hesaplanır. Uygun olasılık dağılım tablosunda 0.90 olasılık değerine karşı gelen değişken değerine eşit standardize değişken veren parametre değeri karakteristik değeri ifade eder. Karakteristik değerin belirlenmesinde kaza sonunda oluşan durumları yansıtan ve bariz analiz hataları sonucu ortaya çıkan sonuçlar dikkate alınmaz. Herhangi bir su kütlesinin bir noktasında ölçülen kıyaslama parametresinin belirlenecek karakteristik değeri, Tablo 1'de verilen üst sınırlara göre, hangi su kalite sınıfının üst değerinden daha küçük ise, numune alma noktası o sınıfa aittir. Kıyaslama; pH için o sınıfa ait aralık içinde kalınacağı, çözünmüş oksijen konsantrasyonu ve doygunluk yüzdesi için ise o sınıfta verilen sayılar alt sınır değeri olacağı kabul edilerek yapılır.

Göl Sularının Kalite Sınıflandırılması

Madde 9 - Çeşitli amaçlarla kullanılan göl, gölet ve baraj rezervuarlarının kalite özellikleri ve sınıflandırılması 7 nci ve 8 nci maddede açıklanan şekilde Tablo 1 gereğince yapılır. Ancak, göller ve baraj rezervuarları için Tablo 1'de verilen çözünmüş oksijen konsantrasyonları ve oksijen doygunluk yüzdeleri sınıflandırmaya esas alınmaz.

Göl Sularına Ait Alıcı Ortam Standartları

Madde 10-Tablo 2'de, göl, gölet ve baraj rezervuarlarının en önemli tehdit unsuru olan ötrofikasyon olayının kontrolü için azot ve fosfor sınıflandırması getirilmektedir. Azot ve fosfor girdisi gölün kullanım amacına uyan sınır değerlere yakın veya bunların üzerinde olan göllerde üretkenlik tespitlerine dayalı ve Çevre Genel Müdürlüğünce yörenin ilgili kurum ve kuruluşlarını içine alacak şekilde koordine edilerek hazırlanan bir koruma programı geliştirilir. Bu tür kıta içi yüzeysel sularda su ürünleri üretimi söz konusu ise, ayrıca 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve buna bağlı yönetmelik hükümleri geçerlidir.

Kıta içi Yüzeysel Sularda Kalite Bölgelerinin Tespiti

Madde 11 - Kıta içi yüzeysel suların kalite bölgelerinin tespiti aşağıdaki işlemler sonucunda yapılır:

A) Yüzeysel suyun yan kol bağlantıları ve atık su deşarj noktaları işaretlenir. Numune alma noktaları buna göre belirlenir. Numune alma noktası tespiti sırasında akım koşullarındaki sürekliliği bozan coğrafi ve hidrolojik olgular dikkate alınır.

B) Numune alma sıklığı, minimum süresi ve numunelere uygulanacak analizler "Numune Alma ve Analiz Metotları Tebliği" uyarınca belirlenir.

C) Yapılan analizler sonucunda numuneyi temsil edecek karakteristik değerler belirlenir.

D) Alınan su numunelerinde yapılan analizler "A,B,C,D" parametre gruplarına göre sınıflandırılır.

E) Numunenin "A,B,C,D" gruplarına göre seçilen kalite parametresine ait bulunan karakteristik değerleri Tablo 1 "A,B,C,D" de verilen sınır değerlerle kıyaslanır. Bu kıyaslamalardan sonra numunenin alındığı noktanın sınıfı "I,II,III,IV" belirlenir

F) Bir yüzeysel su ortamının çeşitli numune alma noktaları için belirlenen kalite sınıfları tablolar halinde veya harita ve plan üzerinde kalite sınıflarını işaretleyerek gösterilir. Bu işaretlemeden hareketle akarsu parçası veya durgun su alanının kalite sınıfları belirlenir.

G) Her kalite sınıfına ait yüzeysel suyun kullanım imkanları değişiktir. Su potansiyelini koruma amacıyla, Sınıf I suların su toplama havzalarında, halen söz konusu su kaynağından herhangi bir biçimde içme suyu temin edilip edilmediğine bakılmaksızın, su Yönetmeliğin 20 nci maddesinde belirlenen önlemler alınır. Sınıf II sulardan içme ve kullanma suyu olarak yararlanma imkanı bulunanları, su alma noktası menbaına hiçbir surette atık veya atık su boşaltımı yapılamaz. Bunun dışında kalan amaçlarla, Sınıf II sularda mevcut kaliteyi mutlak bir şekilde korumak; teknik ve ekonomik açıdan tutarlı ise, Sınıf III sularda kaliteyi iyileştirmeye çalışmak esastır. Sınıf IV sularda ise amaç uzun vadeli bir havza su kalitesi amenajman planı çerçevesinde mevcut kaliteyi iyileştirmektir.

H) Buraya kadar belirtilen kalite sınıfı belirleme çalışmaları zaman alacağından, bu süre içinde İdare, atık veya arıtılmış veya doğrudan atık su boşaltımı söz konusu olan sularda, (G) bendinde amaçlanan hedeflerin zedelendiği kanaatine varırsa Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü veya bölge Müdürlüklerinin görüşüne başvurarak bilimsel kuruluş ve/veya uzman kişilere bir tespit yaptırılabilir.

I) Bu maddede belirtilen işlemler 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü teşkilat ve vazifeleri hakkındaki kanun ile 03/07/1968 tarihli 1053 sayılı Ankara, İstanbul ve nüfusu 100.000'den büyük olan şehirlerde içme, kullanma ve endüstri suyu temini hakkındaki kanunların verdiği görev ve sorumluluklar çerçevesinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılır.

Yeraltı Sularının Sınıflandırılması

Madde 12 - Yer altı sularının kalitelerine göre tanımlanan sınıflar aşağıda verilmiştir:

Sınıf Yas I : Yüksek kaliteli yer altı suları

Sınıf Yas II : Orta kaliteli yer altı suları

Sınıf Yası III : Düşük kaliteli yer altı suları

A) Sınıf Yas I - Yüksek kaliteli yer altı suları

Sınıf Yas I sular içme suyunda ve gıda sanayinde kullanılabilen yer altı sularıdır. Bu sınıfa giren yer altı suları diğer her türlü kullanma amacına uygundur. Sınıf Yas I suları, gerektiğinde uygun bir dezenfeksiyon işleminden sonra içme suyu olarak kullanılabilirler. Sadece havalandırma ile gerekli oksijenin sağlanması şartıyla, Sınıf I yüzeysel sulara ait kalite parametrelerini sağlayan yer altı suları Sınıf Yas I sular olarak kabul edilir.

B) Sınıf Yas II - Orta kaliteli yer altı suları

Sınıf Yas II sular, bir arıtma işleminden sonra içme suyu olarak kullanılabilecek sulardır. Bu sular tarımsal su ve hayvan sulama suyu veya sanayide soğutma suyu olarak herhangi bir arıtma işlemine gerek duyulmadan kullanılabilir. Sınıf II yüzeysel sulara ait kalite parametrelerini sağlayan sular, Sınıf yas II sular olarak kabul edilir. Ancak demir, amonyum, mangan ve çözünmüş oksijen için konulmuş sınırların bu sınıfa giren sularda sağlanması gerekli değildir.

C) Sınıf Yas III - Düşük kaliteli yer altı suları

Sınıf Yas III sular yukarıda verilen kalite parametrelerinden daha kötü özellik taşıyan sulardır. Bu suların kullanım yeri, ekonomik, teknolojik ve sağlık açısından sağlanabilecek arıtma derecesi ile belirlenir.

Yer altı Sularının Sınıflarının Belirlenmesi

Madde 13 - Numune alma noktalarının sınıflarının belirlenmesi aşağıdaki şekilde yapılır:

A) Yer altı sularının sınıflandırılması için numune alma noktalarının seçimi uzmanlarca yapılır. Bu belirleme işlemi yapılıncaya kadar, yer altı suyu çekilen bütün kuyular numune alma noktalarıdır. Numune alma sıklığı, minimum süresi, uygulanacak analizler ve karakteristik değer belirlemesi, "Numune alma ve Analiz metotları Tebliği" ne göre yapılır.

B) Numune alma noktalarının sınıflandırılmasında, yalnızca üç sınıf (Yas I, Yas II, Yas III) göz önüne alınır.

Deniz ve Kıyı Sularının Sınıflandırılması

Madde 14 - Deniz ve kıyı suları kullanım amaçlarına göre beklenen kaliteleri açısından aşağıdaki sınıflamaya tabi tutulur:

Sınıf D I : Su ürünleri üretimi

Sınıf D II : Rekreasyon

Sınıf D III : Ticari, endüstriyel ve diğer kullanımlar

Yukarıda verilen sınıflamaya göre deniz suyu kullanım alanları ve özellikleri aşağıda belirtilmiştir:

A) Sınıf D I - Su ürünleri üretimi

a) Yoğun ticari balıkçılık, su ürünleri avcılığı yapılan açık denizler

b) Yoğun kıyı balıkçılığı ve kabuklu su ürünleri yetiştirme alanları

c) Dalyancılık alanları

Bu alanlardan beklenen deniz ve kıyı suları kalitesi için 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve bu kanuna dayanarak çıkarılan yönetmeliğe uyulur.

B) Sınıf D II - Rekreasyon

Bu sınıfta plaj olarak kullanılan kıyı suları ile temas gerektirmesine bakılmaksızın sportif amaçla kullanılan deniz suları ve estetik mülahazalar için gerekli deniz suyu kalitesi belirlenmektedir. Bu amaçla denizlerden beklenen alıcı ortam standartları Tablo 3'de verilmektedir.

C) Sınıf D III - Ticari,endüstriyel ve diğer kullanımlar

Deniz trafiği, liman hizmetleri ve bunlarla ilgili atık su, sintine, balast suyu boşaltımları ve kaza tehdidi sonucu deniz suyu kalitesi yüksek kirlenme riski altında bulunmaktadır. Ayrıca soğutma suyu çekimi ve endüstriyel kullanımlarla, deniz yatağında maden ve petrol arayıp çıkarma esnasında da önemli deniz kirlenmesi riski vardır. Bu sularda genelde Tablo 4'deki kalite kriterleri aranırsa da bu kalitenin altına düşülmesiyle bu sınıftaki kullanım imkanı aksamaz. Bununla beraber bu sularda kalite düşmesine sebep olanlar dahi kirletme yasağı nedeniyle takibe alınır ve 2872 sayılı Çevre Kanunundaki müeyyidelere tabii tutulurlar.

Deniz Sularının Kalite Kriterleri

Madde 15 - Herhangi bir amaçla kullanım açısından sınıflamaya alınmış olsun olmasın tüm kıyı ve deniz sularının sağlıklı bir ortam halinde muhafazası için, deniz sularının genel kalite kriterlerine uymak esastır. Bu kriterler Tablo 4'te verilmiştir. Su ürünleri üretimi yapılan deniz ve kıyı sularının kalitesi ise 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmeliğin ilgili hükümlerine uygun olmalıdır.

Deniz kirlenmelerinin önlenmesi amacıyla düzenlenen ve Türkiye'nin de taraf olduğu uluslar arası sözleşme hükümlerine uyulması mecburidir. Rekreasyon amaçlı kıyı suları standartlarına ve deniz suları genel kalite kriterlerine uyum, bu Yönetmeliğin öngördüğü bir husus olup, deniz suyu kalitesinde Tablo 3've 4'te öngörülenlere göre bozulmaya yol açtığı belirlenenler, 2872 sayılı Çevre Kanununun 3301 sayılı kanunla değişik 24 üncü maddesinde belirtilen yetkili kurum ve kuruluşlarca cezalandırılırlar.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : Su Kalitesine İlişkin Planlama Esasları ve Yasaklar

İçme ve kullanma suyu temin edilen kıta içi yüzeysel sularla ilgili kirletme yasakları

Madde 16 - İçme ve kullanma suyu rezervuarlarının ve benzeri su kaynaklarının korunmasında, her kaynak için özel hükümler getirilinceye kadar aşağıda verilen genel ilkeler ve koruma alanları geçerlidir:

A) İçme ve kullanma suyu rezervuarı içinde ve civarında suların kirlenmesine neden olacak faaliyetler yapılamaz.

B) Çöp ve moloz gibi atıklar bu tür su kaynaklarına atılamaz ve atılmasına izin verilmez.

C) Akaryakıt ile çalışan kayık, motor ve benzeri araçların kullanılmasına izin verilmez. Yelkenli, kürekli veya akümülatör ile çalışan vasıtalara ve sallara izin verilebilir. İstisnai durumlarda, akaryakıt ile çalışacak su araçlarının kullanılmasına Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü veya Bölge Müdürlüklerince izin verilir. Bu amaçla kullanılacak araçlarda oluşabilecek her türlü atık su ve sintine suyunun arıtıldıktan sonra bile içme ve kullanma suyu rezervuarına boşaltılması yasaktır.

D) İçme ve kullanma suyu rezervuarlarının su toplamı havzaları içinde bulunan devlete, belediyelere ve kamuya ait araziler koruma alanları için verilen kısıtlamalara tabidir.

E) Yüzme, balık tutma, avlanma ve piknik yapmaya, su alma noktasına 300 m.den daha yakın olan yerlerde izin verilemez.

F) İçme suyu temin edilen rezervuarlarda ihale yoluyla balık avı yapılması yasaktır. Ancak Devlet Su İşler Genel Müdürlüğünce Başkanlık Çevre Genel Müdürlüğünden olumlu görüş almak kaydıyla ekonomik bölge oluşturan rezervuarlardan, ihale yoluyla balık avı yapılmasına izin verilebilir.

Mutlak Koruma Alanı

Madde 17 - İçme ve kullanma suyu rezervuarlarının maksimum su seviyesinden itibaren 300 m genişlikteki şerit, mutlak koruma alanıdır. Söz konusu alanın sınırının su toplama havzası sınırını aşması halinde, mutlak koruma alanı havza sınırında son bulur. Bu alanda aşağıda belirtilen koruma tedbirleri alınır:

A) Koruma alanı içinde kalan bölge, ilgili kanunun yetkili kıldığı İdarece kamulaştırılır. Kamulaştırma işlemlerinin, mevcut kent içi veya kent dışı yoğun yerleşimler nedeniyle olağanüstü yüksek harcamaları gerektirebileceği durumlarda, içme suyu kaynağının korunması için idarece gerekli düzenlemeler yaptırılır.

B) İçme ve kullanma suyu projesine ve mevcut yapıların kanalizasyon sistemlerinin ıslahına ait mecburi teknik tesisler hariç olmak üzere, bu alanda hiçbir yapı yapılamaz. Bu alanda kalan mevcut yapılar dondurulmuştur.

C) Çevre düzeni ve amenajman planına uyularak, bu alan içinde gölden faydalanma, piknik, yüzme, balık tutma ve avlanma ihtiyaçları için cepler teşkil edilir. Bu cepler su alma yapısına 300 m'den daha yakın olamaz.

D) İdarece gerekli görülen yerlerde alan çitle çevrilir veya koruma alanı teşkil edilir.

Kısa Mesafeli Koruma Alanı

Madde 18 - İçme ve kullanma suyu rezervuarlarının mutlak koruma alanı sınırından itibaren 700 m genişliğindeki şerittir. Söz konusu alan sınırının, su toplama havzası sınırını aşması halinde, kısa mesafeli koruma alanı havza sınırında son bulur. Kısa mesafeli koruma alanı içinde;

A) Turizm, iskan ve sanayi yerleşmelerine izin verilemez.

B) Çöp ve moloz birikintisine izin verilemez.

C) Madde 17 B'de anılan mecburi teknik tesisler ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamına giren uygulamalar dışında hafriyat yapılamaz.

D) Sıvı ve katı yakıt depolarına ve mezarlık kurulmasına izin verilemez. Bu alanda kalan mevcut yapılar dondurulmuştur.

E) (Değişik bent: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. m.2 ile) Bu alanın rekreasyon ve piknik amacıyla kullanılmasına dönük kamu yararlı ve günü birlik turizm ihtiyacına cevap verecek, sökülüp takılabilir elemanlardan meydana gelen, geçici nitelikte kır kahvesi, büfe ve benzeri tek katlı yapılara, ilgili kuruluşların uygun görüşleri alınarak onanmış çevre düzeni ve uygulama planlarına ve plan kararlarına uygun olarak izin verilebilir.

F ) (Değişik bent: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. m.2 ile) Bu alanda yapılacak ifrazlardan sonra elde edilecek her parsel 10000 m

'den küçük olamaz. (E) bendinde belirtilen nitelikteki yapıların kapalı kısımlarının toplam alanı her parselde 100 m

'yi geçemez.

G) (Değişik bent: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. m.2 ile) Yukarıda (E) bendinde belirtilen yapıların atık suları, Sağlık Bakanlığı'nın 19.03.1971 tarihli ve 13783 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, "Lağım Mecrası İnşaası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik" hükümlerine göre yapılacak olan sızdırmaz nitelikteki fosseptiklerde toplanır ve atıksu altyapı tesisine verilir.

H) (Değişik bent: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. m.2 ile) Suni gübre ve tarım ilaçları kullanmamak şartıyla, hayvancılık ile ilgili yapılar hariç olmak üzere kontrollü otlatmaya ve diğer tarımsal faaliyetlere Tarım ve Köyişleri Bakanlığının kontrol ve denetiminde izin verilir. Ayrıca erozyonu azaltıcı metodların uygulanması esastır.

I) İmar planı gereği yapılacak yolların bu alandan gececek olan kısımlarında sadece ulaşımla ilgili fonkisyonlara izin verilir.

Orta Mesafeli Koruma Alanı

Madde 19 - İçme ve kullanma suyu rezervuarlarının kısa mesafeli koruma alanı sınırından itibaren 1 km genişliğindeki şerittir. Söz konusu alan sınırının su toplama havzası sınırını aşması halinde, orta mesafeli koruma alanı havza sınırında son bulur. Bu alanlardaki koruma tedbirleri aşağıda belirtilmiştir:

A) Bu alanda hiçbir sanayi kuruluşuna ve iskana izin verilemez.

B) ( Değişik bent: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. m.3 ile) Bu alanda yapılacak ifrazlardan sonra elde edilecek her parsel 5000 m

'den küçük olamaz. Bu parsellerin tapu ve kadastro veya tapulama haritasında bulunan bir yola, yapılan ifrazdan sonra en az 25 m cephesi bulunması mecburidir.

C) Bu alanda bulunan parsellerde sıhhi ve estetik mahzur bulunmadığı takdirde parsel sathının % 5'inden fazla yer işgal etmemek, inşaat alanları toplamı 2 katta 250 m

'yi, saçak seviyelerinin tabii zeminden yüksekliği h = 6.50 metreyi aşmamak, yola ve parsel sınırlarına 5 metreden fazla yaklaşmamak şartı ile, bir ailenin oturmasına mahsus bağ veya sayfiye evleri veya eğlence veya turizm tesisleri ile bu gibi tesislerin müştemilat binalarının yapılmasına izin verilebilir.

Bu alanda ayrıca, entegre tesis niteliğinde olmayan mandıra, kümes, ahır, ağıl, su ve yem depoları, hububat depoları, gübre ve silaj çukurları, arıhaneler, balık üretim tesisleri ve un değirmenleri gibi konut dışı yapılar, mahreç aldığı yola 10 m.'den, parsel hudutlarına 5 m.'den fazla yaklaşmamak ve inşaat alanı kat sayısı % 55'i ve yapı yüksekliği h = 6.50 m.'yi geçmemek şartı ile yapılabilir. Beton temel ve çelik seralar yaklaşma mesafelerine uyulmak şartı ile inşaat alanı katsayısına tabi değildir.

Beton temel ve çelik çatı dışındaki basit örtü mahiyetindeki seralar ise yukarıda belirtilen çekme mesafeleri ve inşaat alanı katsayısına tabi değildir. Ayrıca bu tesisler hakkında Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı Taşra Teşkilatının uygun görüşünün alınması ve başka bir amaçla kullanılmayacağı hususunda tesis sahiplerince ilgili idareye noterlikçe tasdikli yazılı taahhütte bulunulması gerekmektedir. Bu maddede anılan yapılar ilgili Bakanlık ve kuruluşlarca hazırlanmış bulunan 1/50 veya 1/100 ölçekli tip projeler üzerinden yapılabilir. Ayrıca tüm yapıların imar mevzuatına uygun olarak yapılması gerekir.

D) Atıksular, ancak "Teknik Usuller Tebliği"nde verilecek sulama suyu kalite kriterlerine uygun olarak arıtıldıktan sonra sulamada kullanılabilir.

E) Hiç bir şekilde maden ocağı açılmasına ve işletilmesine izin verilmez.

F) Bu yörede suni gübre ve tarım ilaçları kullanmamak şartı ile tarım yapılabilir.

G) Bu yörede çöp dökme ve imha alanlarına izin verilmez.

H) (Ek bent: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. m.3 ile) Zorunlu hallerde, bu alandan geçirilecek yolların sadece ulaşımla ilgili fonksiyonlarına ancak gerekli tedbirlerin alınması şartı ile izin verilir.

Uzun Mesafeli Koruma Alanı

Madde 20 - (Değişik madde: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. Yön/m.4 ile)

İçme ve kullanma suyu rezervuarının yukarıda tanımlanan koruma alanlarının dışında kalan su toplama havzasının tümü uzun mesafeli koruma alanıdır. Bu alanda aşağıda belirtilen tedbirler alınır.

A) Bu alanın, orta mesafeli koruma alanı sınırından itibaren yatay olarak 3 km genişliğindeki kısmında 31 inci maddede belirtilen sanayi kuruluşları ileçöp depolama alanlarına ve bertaraf tesislerine izin verilmez. Turizm ve iskana 19 uncu maddede belirlendiği şekilde yapılaşma izni verilir.

B) Bu maddenin (A) bendinde belirtilen alanın bittiği yerden itibaren su toplama havzasının sınırına kadar olan alandaki faaliyetlere, oluşan atıksuların Yönetmelikteki Tablo 5'ten Tablo 21'e kadar olan deşarj standartlarını sağlayarak havza dışına çıkarılması veya geri dönüşümlü olarak kullanılması şartıyla, Çevre Bakanlığının uygun görüşü alınarak izin verilebilir.

Ancak, 04/09/1988 tarihinden önce mevcut olan, uzun mesafeli koruma alanındaki tesislerin sıvı, gaz ve katı atıklarının ekonomik uygulanabilirliği ispatlanmış ileri teknoloji seviyesinde arıtma ve bertaraf teknikleri ile uzaklaştırılması ilgili idare tarafından istenen ve bu yükümlülüğü yerine getirmiş olanlar için bu esaslar aranmaz Bu alanda çöp depolama ve bertaraf alanlarının kurulması ilgili idarece Çevre Bakanlığının uygun görüşü alınarak yapılabilir.

Göllerle İlgili Kirletme Yasakları

Madde 21 - İçme ve kullanma suyu temini dışındaki amaçlarla yapılmış olan rezervuarlar ile bu amaçlar dışında kullanılan göl ve göletlere, arıtılmamış evsel nitelikli atık sular verilemez.

Bu gibi göl havzalarında bulunan veya yeni kurulacak olan sanayi kuruluşlarının, ekonomik uygulanabilirliği ispatlanmış ileri teknoloji seviyesinde arıtma yapmaları, bir çevre etki değerlendirmesi sonucunda gerekli görülürse, ilgili idare tarafından istenebilir.

Ayrıca, göllere atık su deşarjı ile ilgili olarak bu Yönetmeliğin 33, 34 ve 35 nci maddelerinde belirtilen esaslar uyarınca derin deniz deşarjı yapılamaz.

Arıtılmış evsel atık suların tam arıtma ilkelerine göre sağlamaları gereken deşarj standartları, bu Yönetmeliğin 32 nci maddesinde verilmiştir. Toplam koliform ve ötrofikasyona yol açan azot ve fosfor

elementlerinin ayrıca alıcı göl ortamındaki tolere edilebilen sınırlara uyması esastır. Özellikle ötrofikasyon kontrolu açısından göllere verilecek evsel atık sular, bu Yönetmeliğin 32 nci maddesi uyarınca gerekli deşarj standartlarını sağlamak amacıyla yapılacak olan klasik biyolojik arıtma işlemlerinin ötesinde azot ve fosfor birlikte gideren bir üçüncül arıtma tesisinde arıtıldıktan sonra göllere deşarj edilebilir. Bu konuda yapılacak yatırımların çok yüksek bulunması halinde, ekonomik kıyaslaması yapılmak kaydıyla, atık suların söz konusu gölün su toplama havzası dışına tahliyesi yapılır. Alınan bütün bu tedbirlere rağmen, alıcı ortam olarak göl sularının kalitesi Tablo 2'de istenen düzeylere ulaşmadığı takdirde, Çevre Genel Müdürlüğü, bir Havza Su Müdürlüğü ve Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığının ilgili teşkilatları arasında koordinasyonu sağlar. Bu yolla hazırlanacak koruyucu plana uyulması esastır.

Yer altı Suları ile İlgili Kirletme Yasakları ve Düzenlemeler

Madde 22 - Yer altı sularının kullanılması ve korunmasına ilişkin yetki ve sorumluluklar, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Ayrıca, yer altı suyu korunmasına ilişkin özel planlama esasları getirilinceye kadar aşağıda sözü edilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekir:

A) Yer altı suyu hangi sınıftan olursa olsun, kalitesinde meydana gelen değişiklik ve bozulmalarda, kirletici kaynak belirlenir ve kirleticilere cezai müeyyide uygulanır.

B) Bütün deniz kıyısı bölgelerinde, yer altı suyu kalitesinin korunması amacıyla; tuzlu su girişimini önleyecek emniyetli çekim tesitlerinin yapılması gereklidir. Emniyetli çekim değerinin aşılmasına yol açan kaçak kuyular, idare tarafından belirlenerek kapatılır. Bu işlemi yapan gerçek ve tüzel kişilerin eylemi kirletme yasağı kapsamına girer ve haklarında çevre kanunun ilgili hükümleri uygulanır.

C) Kalıcı nitelikteki kirleticilerin uzun süreler sonunda kuyu ve drenlerden ortaya çıkması muhtemel olduğundan, "Tehlikeli ve Zararlı Maddeler tebliği" nde adı geçen ve hiçbir şekilde çevresel ortamlara verilemeyeceği belirtilen maddeleri kullanan faaliyetler yasaktır.

D) Sınıf Yas I ve Sınıf Yas II grubu yer altı sularının alındığı kuyu, pınar ve infiltrasyon galerilerinin toplu içme suyu temini amacıyla kullanılanlarına, 50 metreden daha yakın mesafelerde hiçbir yapıya, katı ve sıvı atık boşaltımına ve geçişe izin verilmez. Burada koruma tedbirini uygulayabilmek için yer altı suyu kaynağının 50 m çevresi dikenli tel ile çevrilir.

E) Koruma alanının büyüklüğü yerel şartlar dikkate alınarak idarece azaltılabilir ya da arttırılabilir. Gerektiği hallerde ikinci bir koruma bandı oluşturularak, bu alanın yapılaşmaya izin verilmeksizin yalnızca geçiş, rekreasyon gibi amaçlarla kullanımına izin verilebilir.

F) Koruma bantlarının oluşturulmasında hali hazırdaki durum, yukarıda A, B, C, D ve E bentlerinde belirtilen tedbirlerin uygulanmasına izin vermiyorsa, bu durumda yapıların kamulaştırılmasına çalışılır. Bunun mümkün olmaması halinde, koruma alanı içinde atık boşaltımını engelleyecek tedbirler alınır.

G) Atık sularla veya yağmur suları ile çözünerek yer altı suyuna taşınabilecek nitelikteki maddeler yer altı suyu besleme havzası içerisinde zeminde doğrudan depolanamaz.

H) "Tehlikeli ve Zararlı Maddeler Tebliği"nde belirtilecek STS 3 ve STS 4 sınıflarındaki maddeleri ihtiva eden atıklar, ancak Tebliğde bahsedilen özel tedbirler alınarak depolanabilir.

I) Yer altı sularının kirlenmemesi için tedbir almak amacıyla her türlü kimyasal madde, proses ve arıtma çamurları ve çöp çürütme tankları özel atıklar ve benzeri maddelerin depolama tankları sızdırmaz nitelikli olarak yapılır.

J) Atık sularla sulama yapıldığı takdirde, sulama suyu miktarı ve sulama programı bu suların yer altı suyuna sızarak kalıcı bir kirlenmeye yol açma tehlikesini en aza indirecek şekilde düzenlenir.

K) Özellikle yer altı sularının içme suyu amacıyla kullanıldığı yörelerde, kullanılan tarım ilaçlarının doğal şartlarda parçalanabilir ve canlılarda uzun süreli birikim yapmayacak türden olması gerekir. Bunların kullanımı konusunda, Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığının ilgili birimlerinden izin alınmalıdır.

L) Gübrelemede, Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığının ilgili birimlerince gerekli miktar hesapları detaylı olarak belirlenir ve fazla gübre kullanılmamasına ilişkin denetlemeler yapılır.

M) Radyoaktif izleyiciler kullanılması gerektiğinde, su kirlenmesine neden olmayacak izleyiciler kullanılır.

N) Tehlikeli ve zararlı maddelerin kullanıldığı faaliyetler sırasında, kazı ihtimali göz önüne alınarak yer altı suyu kirlenmesine engel olacak tedbirler alınır. Mesela perlit, talaş gibi maddeler bu amaçla stokta

bulundurularak, kaza hallerinde çevreye saçılan maddelerin absorpsiyonu için kullanıma hazır tutulur.

O) Yer altı suyu besleme havzası içinde kalan ve yer altı suyu alınan alanlardan kum temin etmek amacı ile kazı yapılması yasaktır.

P) Yer altı suyuna yapay besleme, yer altı Sularına İlişkin Mevzuat hükümlerine göre yapılır.

Denizlerle İlgili Kirletme Yasakları

Madde 23 - Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde verilen kirletici etkileri de doğuran her türlü deniz ve kıyı suyu kullanımı ile boşaltımlar tamamen yasaklanmış veya sınırlandırılmıştır. Türkiye'nin kara sularına doğrudan yapılacak deşarj ve atık boşaltımlarının izinsiz yapılmasına getirilen yasaklama hükümleri, ülkenin ekonomik kullanım hakkı olan sulara dışardan gelecek dolaylı etkileri de ihtiva eder. Bu tür durumlarda idare, bu etkileri yaratan veya yaratma tehdidini oluşturanlara karşı gerekli tedbirleri alır. Buna göre:

A) Hiç kimse gerekli izni almadıkça yukarıda belirlenmiş sulara veya bu suları etkileyebilecek yakın sulara yasaklanmış veya izne tabi kılınmış maddeleri, Türkiye'den veya Türkiye dışından getirerek boşaltamaz ve atamaz.

B) Türkiye'nin hükümranlık bölgesine giren denizlerde gemilerin ve bu denizler üzerindeki hava sahasında seyreden uçakların sintine, balast, çöp ve evsel veya endüstriyel nitelikli atık sularını söz konusu denizlere boşaltmaları yasaktır.

C) Sahillerin kum bandı üzerinde veya yakınlarında inşa edilen fosseptiklerden kıyı sularının kirlenmesinin önlenmesi için bu konuya getirilen teknik sınırlamaların, "Teknik Usuller Tebliği" ile uyum göstermesi gereklidir.

D) Balıkçılıkla ilgili olarak yapılan, açık denizlere su ürünleri ekimi ve balık, sünger ve diğer su ürünleri kalıntılarının geri boşaltımı ve buna benzer işlemler liman, koy ve körfezler dışında izne tabi değildir.

E) Diğer ilgili yasalarla verilmiş özel izinlerle öngörülen uygulamalar dışında harfiyat artıkları, moloz,deniz dibi tarama, arıtma ve proses artığı çamurlar ve benzeri arıtların bertaraf amacıyla kıyı ve denizlere boşaltımı yasaktır.

F) Bu sayılan yasaklara uymayan gemi ve deniz vasıtalarına 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Çevre Kanununun 3301 sayılı Kanunla değişik 22 nci ve 23 ncu maddeleri uyarınca para cezası verilir.

Petrol Boşaltımlarının Kontrolü

Madde 24 - Her türlü motorlu su taşıtlarının yağ ve petrol atıklarını, sintine sularını ve balast sularını su ortamlarına boşaltmaları yasaktır.

Petrol ve türevlerini işleyen, doldurup boşaltan, depolayan işletmeler, kaza sonucu ve istenmeyen özel durumlar nedeniyle su ortamlarına petrol boşalması ihtimali göz önünde bulundurularak, gerekli petrolle mücadele örgütü, ekipman ve malzemesini her an hazır bulundurmakla yükümlüdürler.

(Değişik bent: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. m.5 ile) Kaza nedeniyle yangın tehlikesinin bulunduğu durumlar hariç olmak üzere, su ortamına dağılmış petrolün Çevre Bakanlığının uygun görüşü alınmadan dibe çöktürülmesi veya kimyasal dişpersant kullanılarak seyreltilmesi yasaktır.

BEŞİNCİ BÖLÜM : Atık suların Boşaltım İlkeleri

Kanalizasyon Sistemlerine Boşaltım

Madde 25 - Kanalizasyon sistemlerine atık su boşaltımı için uygulanacak temel ilkeler şunlardır;

A) Kanalizasyon sistemi bulunan yerlerde her türlü atık suların kanalizasyon şebekesine bağlanması, ilke olarak bir hak ve mecburiyettir.

B) Kanalizasyon sistemleri tahrip edilemez ve kullanım amaçları değiştirilemez.

C) Atık su oluşumuna sebep olan gerçek ve tüzel kişiler, kanalizasyon sisteminden, arıtma ve/veya bertaraf amacıyla kurulmuş arıtma ve deşarj tesislerinden yararlanmalarının doğuracağı bütün harcamaları karşılamakla yükümlüdür.

D) Bir endüstriyel atık suyun kanalizasyon sistemine doğrudan bağlanabilmesi, ya da vidanjör veya benzeri bir taşıma aracı ile taşınarak boşaltılabilmesi için:

a) Kanalizasyon sisteminin yapısına ve çalışmasına zarar verip engel olmaması,

b) Çalışan personel ve civar halkı için sağlık sakıncası yaratmaması,

c) Kanalizasyon sisteminin bağlandığı arıtma tesisinin çalışmasını ve verimini olumsuz yönde etkilememesi,

d) Bir klasik biyolojik arıtma tesisinde arıtılamayacak maddeler içermemesi,

e) Atık su arıtma tesisinde oluşacak çamur ve benzeri artıkların uzaklaştırılmasını, kullanılmasını zorlaştırmaması ve çevre kirlenmesine yol açacak nitelik kazanmalarına neden olmaması,

gerekir.

Alıcı Su Ortamına Doğrudan Boşaltım Esasları

Madde 26 - Atık suların nitelik ve niceliklerinin kontrolu, kirliliğin azaltılması ve arıtılması, verilen atık su deşarj standartlarına uyulup uyulmadığı hususunun uygun aralıklarla ve düzenli bir biçimde gözlenmesi ve belgelenmesi kirletenin sorumluluk ve yükümlülüğündedir. Standartlara uyumun kontrolu açısından, kirleten tarafından yaptırılan bu ölçümler üç yıl süreyle saklanır. İdare bu yükümlülüğün yerine getirilip getirilmediğini, gerekiyorsa kendi ölçümleriyle, denetler. İdare tarafından denetim amacıyla yapılan ölçümlerin masrafı kirleten tarafından karşılanır.

Alıcı su ortamlarında kirlenmenin önlenebilmesi için yapılacak uygulamalarda aşağıdaki genel esaslar geçerlidir:

A) Atık su toplama sistemi ve arıtma tesisi bulunan yörelerde endüstri kuruluşları kanalizasyon sistemine bağlantı esaslarına uyulmak şartıyla, atık sularını kentsel kanalizasyon sistemine deşarj edebilirler. Kent dışında kalan ve doğrudan alıcı ortama deşarj yapan atık su kaynakları için münferit veya ortak arıtma tesisleri yapılarak bunların atık sularının arıtılması gereklidir. Kent içinde veya dışında bulunan ve benzer nitelikte atıklar üreten endüstriler için ortak atık su alt yapı tesisi kurularak ortak arıtma imkanları incelenir ve değerlendirilir.

B) Deşarj standartlarının sağlanması amacıyla, atık suların yağmur suları, soğutma suları, az kirli yıkama suları ve buna benzer az kirli sularla seyretilmesi kesinlikle yasaktır.

C) Bu Yönetmelik çerçevesinde hazırlanacak "Tehlikeli ve Zararlı Maddeler Tebliği"nde yer alan maddelerin atık sularda bulunması ve alıcı ortamlara deşarjları için, bu Tebliğde öngörülen şartlar ve sınır değerler geçerlidir.

D) Her türlü katı atık ve artıklarla, arıtma çamurları ve fosseptik çamurlarının alıcı su ortamlarına boşaltılmaları yasaktır.

E) Gerçek veya tüzel kişiler, faaliyet türlerine göre, alıcı su ortamlarına verdikleri atık sular için, Tablo 5'ten Tablo 21'e kadar konulan deşarj standartlarını sağlamakla yükümlüdürler. Deşarj standartları konulurken, özel birimlere sahip bazı parametreler dışında konsantrasyon (mg/l),(ml/l) ve/veya birim üretim başına kirlilik yükü (kg/t) birimleri kullanılmıştır. Ancak, denetimlerde uygulama kolaylığı sağlama açısından, konsantrasyon cinsinden verilmiş olan standart değerler esas alınır. Bir endüstri dalında her iki türde deşarj standardı verilmesi durumunda, bu değerler arıtma tesislerinin tasarım ve işletmesinde ayrı ayrı geçerlidir. Tehlikeli ve zararlı maddelerle ilgili olarak ayrıca yukarıda C bendindeki hükümlere uymak; "Tehlikeli ve Zararlı Maddeler Tebliği" uyarınca gerekli belgeleri temin etmek mecburidir.

F) Aynı sanayi kuruluş içinde birden fazla sektörün bulunması halinde, bu sektörler için ayrı ayrı verilen değerler arasında en kısıtlayıcı olanları esas alınır.

G) Sulama ve drenaj kanallarına atık su deşarjında, alıcı su ortamına doğrudan boşaltımda uygulanan hükümler aynen geçerlidir.

Alıcı Su Ortamına Doğrudan Boşaltım

Madde 27 - Türkiye'de kurulu halde bulunan endüstri tipleri, küçük sanayi bölgeleri, organize sanayi bölgeleri ve diğer küçük işletmeler göz önüne alınarak, standartlar endüstri bazında ayrı ayrı hazırlanmıştır. Çeşitli endüstriyel atık sular karışı ise, karışık endüstriler sektörü olarak ayrıca grup standartlarıyla temsil edilmektedir.

Öte yandan, evsel nitelikli atık suların alıcı su ortamlarına deşarjlarında uyulması gereken standart değerler de benzer şekilde verilmiştir.

Herhangi bir su ortamından alarak kullandıkları suyun kalitesini hiçbir şekilde değiştirmeden aynı su ortamına deşarj ettiklerini belgeleyen kurum, kuruluş ve işletmeler, onu kapsama giren su miktarı için deşarj standartlarını ihlal etmemiş sayılırlar. Ancak bu işletmelerin yukarıda belirtilenden başka kalitede ayrı bir su kaynağını kullanmaları veya atık su üretmeleri halinde bu istisna hükmü, kalitesi değiştirilerek atılan miktardaki sular için geçersizdir.

Kurum, kuruluş ve işletmeler, kendi gruplarına ait deşarj standartlarına kıyasla daha kirli suları alıp kullandıkları takdirde, boşalttıkları atık suyun kullanımına aldıkları sudan daha kirli olmamasını sağlamakla yükümlü tutulurlar.

Atık suların Sulamada Kullanımı

Madde 28 - Sulama suyunun kıt olduğu ve ekonomik değer taşıdığı yörelerde, "Teknik Usuller Tebliği"nde verilecek sulama suyu kalite kriterlerini sağlayacak derecede arıtılmış arıt suların, sulama suyu olarak kullanılması teşvik edilir. Bu amaçla uygulanacak ön işlemler ve yapılması gereken incelemeler bu Yönetmelik gereği çıkarılacak ekli "Teknik Usuller Tebliği"ne göre yapılır. Bir atık su kütlesinin bu tür kullanımlara uygunluğu, ilgili kamu kuruluşları olan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, İller Bankası Genel Müdürlüğü ve Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığının ilgili birimlerinin birlikte alacağı kararla belirlenir.

Kompozit Numunelerin Alınma ve Değerlendirme Esasları

Madde 29 - Atık suların alıcı ve su ortamlarına doğrudan deşarjı ile ilgili olarak bu Yönetmelikte geri getirilmiş olan standart değerler, alınan kompozit atık us numunelerinde aşılmaması gereken sınır değerleri ifade etmektedir.

Alıcı su ortamına atık su deşarj standartlarının konsantrasyon birimi cinsinden verilmesi durumunda üç ayrı sınır verilmiştir. Bunlar: Anlık, 2 saatlik ve 24 saatlik kompozit çıkış suyu numunelerinden elde edilen konsantrasyonları ifade etmektedir. İdare tarafından yapılacak denetlemelerde, normal işletme şartlarına ait anlık ve 2 saatlik kompozit numuneler ve bunlara ait sınır değerler esas alınır. Denetlemeler sırasında, en az 3 ayrı işgünün ikişer saatlik ayrı ayrı ölçüm sonuçlarının aritmetik ortalaması, anlık ve 2 saatlik kompozit numuneler için verilen standartla kıyaslanır. Bu numunelerin son bir yıl içinde alınmış olması şarttır. Sonuçların ortalamasının anlık ve 2 saatlik kompozit için verilen standardı aşmaması mecburidir. Aritmetik ortalamanın standart değeri aştığı cezai durumlardan sonra yapılan iyileştirmeyi müteakip ölçümlerde standart değerlere uyulması halinde, geriye dönük aritmetik ortalamalar dikkate alınmaz. İdare, gerekli görürse, 24 saatlik kompozit numunelerin sonuçlarının da bu Yönetmelikte verilen sınır değerleri sağlayıp sağlamadığını denetleyebilir. Kirleten, bu Yönetmeliğin 26 ncı maddesi uyarınca yapacağı çalışmalarda her iki sınır değeri de izlemek ve belgelemek yükümlülüğündedir. Özellikle kurulacak arıtma tesislerinin tasarım ve işletilmesinde 24 saatlik kompozit numuneler için verilen standartlar esas alınmalıdır. 24 saatlik çalışma düzeni bulunmayan tesislerde, günlük toplam çalışma süresi boyunca alınan kompozit numune, 24 saatlik kompozit için verilen standartla kıyaslanır.

Atıksu Miktarını ve Zararlarını Azaltmak İçin Alınabilecek Tedbirler

Madde 30 - Atık su arıtımı için uygulanabilir olduğu genelde kabul edilmiş metotlar, "Teknik Usuller Tebliği" nde tanımlanır. Atık su arıtım metotları seçilirken, alıcı su ortamının dışında kalan hava kirlenmesi, toprak kirlenmesi, katı artıklar gibi çevre sorunlarına neden olmamak üzere gerekli tedbirler alınır.

Bu Yönetmelik çerçevesinde, Çevre Genel Müdürlüğü, mahalli çevre kurulları ve atık su altyapı tesisleri yönetimleri hiçbir şekilde arıtma tesisi projesi onaylama veya metot teklif etme yükümlülüğünde değildirler.

Endüstriyel Atık su Deşarj Standartları

Madde 31 - Endüstriler üretim tiplerine göre gruplandırılmış ve onaltı tane sektör oluşturulmuştur. Bu sektörlere giren tesislerden tamamen kuru tipte çalışanlar için ileride verilen Tablo 5-20 arası atık su standartları uygulanmaz. Bu sektörler ve sektörlerin içerdiği endüstri tipleri aşağıda verilmiştir:

A) Gıda sanayii sektörü

Un fabrikaları, makarna fabrikaları, maya sanayii, süt ve süt ürünleri, yağlı tohumlardan yağ çıkarılması ve sıvı yağ rafinasyonu, zeytin yağı ve sabun üretimi, katı yağ rafinasyonu, mezbahalar ve entegre et tesisleri, balık ve kemik unu üretimi, hayvan kesimi yan ürünleri işleme, sebze ve meyve yıkama ve işleme, bitki işleme, şeker sanayii, tuz işletmeleri, tarla balıkçılığı, su ürünleri değerlendirme ve buna benzer sanayi kuruluşları.

B) İçki sanayii sektörü

Alkolsüz içkiler (meşrubat) sanayii, alkol ve alkollü içki sanayii, bira ve malt üretimi, melastan alkol üretimi

C) Maden sanayii sektörü

Demir ve demir dışı metal cevherleri, kömür üretimi ve nakli, bor cevheri, seramik ve toprak sanayii, çimento, taş kırma, toprak sanayii ve buna benzer sanayii kuruluşları

D) Cam sanayii sektörü

Cam eşya, düz cam ve pencere camı imali, cam yünü hazırlama, gümüş kaplamalı ve kaplamasız ayna imali

E) Kömür hazırlama, işleme ve enerji üretimi sektörü

Taş kömürü ve linyit kömürü hazırlama, kök ve hava gazı üretimi, termik santraller, nükleer santraller, jeotermal santraller, soğutma suyu ve benzerleri, kapalı devre çalışan endüstriyel soğutma suları, fuel oil ve kömürle çalışan buhar kazanları ve benzeri tesisler

F) Tekstil sanayii sektörü

Açık elyaf, iplik üretimi ve terbiyesi, dokunmuş kumaş terbiyesi, pamuklu tekstil ve benzerleri, çırçır sanayii, yün yıkama, terbiye, dokuma ve benzerleri, örgü kumaş terbiyesi ve benzerleri, halı terbiyesi ve benzerleri, sentetik tekstil terbiyesi ve benzerleri

G) Petrol Sanayi Sektörü

Petrol rafinerileri, petrol dolum tesisleri ve benzerleri

H) Deri ve deri mamülleri sanayii

I) Selüloz, kağıt, karton sanayii sektörü

Yarı selüloz üretimi, ağartılmamış selüloz üretimi, ağartılmış selüloz üretimi, sağ selüloz üretimi, nişasta katkısız kağıt üretimi, nişasta katkılı kağıt üretimi, saf selülozdan elde edilen çok ince dokulu kağıt üretimi, yüzey kaplamalı-dolgulu kağıt üretimi, kırpıntı kağıt yüzdesi yüksek olmayan kağıt üretimi, kırpıntı kağıttan kağıt üretimi, parşömen kağıt üretimi ve benzerleri

J) Kimya sanayii sektörü

Klor alkali sanayii, perborat ve diğer bor ürünleri sanayii; zırnık üretimi, saf selüloz üretimi, nişasta katkısız kağıt üretimi, nişasta katkılı kağıt üretim, saf selülozdan elde edilen çok ince dokulu kağıt üretimi, yüzey kaplamalı-dolgulu kağıt üretimi, kırpıntı kağıt yüzdesi yüksek olmayan kağıt üretimi, kırpıntı kağıttan kağıt üretimi, parşömen kağıt üretimi ve benzerleri

K) Metal sanayii sektörü

Demir çelik işleme tesisleri genelde metal hazırlama ve işleme, galvanizleme, dağlama, elektrolitik kaplama, metal renklendirme, çinko kaplama, su verme-sertleştirme, iletken plaka imalatı, akü imalatı, emayeleme, sırlama, mineleme tesisleri, metal taşlama ve zımparalama tesisleri, metal cilalama ve vernikleme tesisleri, laklama-boyama, demir dışı metal üretimi, alüminyum oksit ve alüminyum izabesi, demir ve demir dışı dökümhane ve metal şekillendirme ve benzerleri

L) Ağaç mamülleri ve mobilya sanayii sektörü

Kereste ve doğrama, sunta, kutu, ambalaj, mekik, duralit ve benzerleri

M) Seri Makine imalatı, elektrik makineleri ve teçhizatı, yedek parça sanayii sektörü

N) Taşıt fabrikaları ve tamirhaneleri sanayii

Motorlu ve motorsuz taşıt tamirhaneleri, otomobil, kamyon, traktör, minibüs, bisiklet, motosiklet ve benzeri taşıt aracı üreten fabrikalar, tersaneler ve gemi söküm tesisleri

O) Karışık endüstriler

Büyük ve küçük organize sanayi bölgeleri ve sektör belirlemesi yapılamayan diğer sanayiler

P) Endüstriyel nitelikli atık su üreten diğer tesisler

İçme suyu filtrelerinin geri yıkama suları, endüstriyel soğutma suları, hava kirliliği kontrol amacıyla kullanılan filtre su ve çamurları, benzin istasyonları, yer ve taşıt yıkama atık suları, katı artık değerlendirme ve bertaraf tesislerinden gelen atık sular, benzin istasyonlarından gelen atık sular, tutkal ve zamk üretimi atık suları, su yumuşatma, demineralizasyon ve rejenerasyon, aktif karbon yıkama ve rejenerasyon tesisleri

Yukarıda verilen endüstriyel atık su kaynakları için belirlenen atık su deşarj standartları Tablo 5'ten Tablo 20'ye kadar düzenlenmiştir. Bu Yönetmelikte yer almayan endüstri tipleri için deşarj standartları Tablo 19 esas alınarak Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü tarafından tespit edilir.

Evsel Nitelikli Atık sular İçin Deşarj Standartları

Madde 32 - Evsel nitelikli atık su kaynaklarından doğrudan ve/veya kentsel arıtma tesislerinden arıtılmış olarak çıkan suların alıcı su ortamlarına deşarjında istenen standart değerler Tablo 21'de verilmiştir. Evsel nitelikli atık sular kirlilik yüklerine göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:

A) (Değişik bent: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. Yön/m.6 ile) Kirlilik yükü ham BOİ5 olarak 5-60 kg/gün arasında (Eşdeğer nüfus 1000 kişi veya daha az)

B) Kirlilik yükü ham BOİ5 olarak 60-600 kg/gün (Eşdeğer nüfus 1000-10.000 arasında)

C) Kirlilik yükü ham BOİ5 olarak 600 kg/gün'den büyük (Eşdeğer nüfus 10.000 veya daha fazla)

Bu kaynaklar tarafından alıcı ortama yapılacak deşarjlara ait standartlar tablo 21'de ayrı ayrı verilmiştir.

Derin Deniz Deşarjlarıyla Alıcı Ortamlara Boşaltım

Madde 33 - Denize kıyısı olan yerleşimler ve kıyı bölgelerinde bulunan endüstriler için, alıcı ortamda yeterli seyreltme kapasitesinin bulunduğunun ayrıntılı mühendislik çalışmaları sonucunda kanıtlanması halinde, atık suların ve soğutma sularının deniz deşarjlarıyla bertarafına izin verilir. Bu durumlarda evsel ve endüstriyel atık sular için alıcı ortama doğrudan deşarj için belirlenmiş olan deşarj standartları uygulanmaz. Arıtılmamış suların ve soğutma sularının değişim ve seyreltme potansiyeli düşük olan yarı kapalı koy ve körfezlere, coğrafi şartlar nedeniyle derin deniz deşarjı yapılması zorunlu olursa, yapılacak deşarjın alıcı ortamdaki ekolojik dengeleri bozmayacağı ve özellikle ağır metaller, nütriyentler ve "Tehlikeli ve Zararlı Maddeler Tebliği" nde belirtilecek diğer maddelerin birikim yapmayacağı, bir çevresel etki değerlendirme çalışmasıyla ispat edilirse, bu Yönetmeliğin 42 nci maddesi uyarınca izin verilir.

Derin Deniz Deşarjına İzin Verilebilecek Atık suların Özellikleri

Madde 34 - derin deniz deşarjı için Büyükşehir Belediyeleri (Büyükşehir belediyelerinin de İller Bankası Genel Müdürlüğünün görüşü ve Çevre Genel Müdürlüğünün uygun görüşünü alması esastır) dışındaki Atık su Altyapı Tesisleri Yönetimleri, endüstriler, kurum, kuruluş ve işletmeler ile tatil siteleri tarafından, bu Yönetmeliğin 42 nci maddesi uyarınca derin deniz deşarjı izin belgesi alınması esastır. Bu tür deşarjdan önce sadece sınırlı düzeyde bir arıtma yapıldığı için, deniz ortamının korunabilmesi amacıyla, derin deniz deşarjıyla alıcı ortama verilebilecek atık su özellikleri sınırlandırılmıştır. Bu sınırlandırmalar aşağıda belirtilmektedir:

A) Alıcı sulara derin deniz deşarjının yapılabilmesi için atık suların "Tehlikeli ve Zararlı Maddeler Tebliği" nde sözü edilen maddeleri aynı Tebliğde belirtilen sınırların ötesinde içermesi gerekir.

B) Derin deniz deşarjına 33 üncü madde uyarınca izin verilebilecek atık suların özellikleri Tablo 22'de verilmiştir. Bu Tablodaki sınır değerlerden fazla veya verilen parametrelerin dışında kirletici özellikler ihtiva eden suların denize boşaltımına izin verilmez.

Derin Deniz Deşarj Kriterleri

Madde 35 - Atık suların derin deniz deşarjlarıyla bertaraf edilmesi durumunda, alıcı ortamları için uygulanacak olan derin deniz deşarjı kriterleri Tablo 237de düzenlenmiştir. Deşarj sistemlerinin tasarımında ayrıca aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır:

A) Denize bu Yönetmelikle verilebileceği kabul edilen atık suların deşarj edilebilmesi için projedeki ilk seyrelme S1 değeri 40'ın altında bulunmamalı, tercihen S1= 100 olmalıdır. Bu seyrelmelerin tespiti için gerekli bilgiler "Teknik Usuller Tebliği" nde verilecektir.

B) Minimum deşarj derinliği 20 m. Olmalı, eğer 20 m. Derinliğe inmek ekonomik olarak mümkün değilse, difüzör hariç deşarj boru boyu ortalama kıyı çizgisinden itibaren Tablo 24'te gösterilenden az olmamalıdır.

Tablodaki nüfus değerlerinden daha büyük yerleşim, faaliyetler ve sanayu kuruluşlarından "Önemli Kirletici Kaynak" sınıfına girenler için deşarj boru boyu, ön veya tam arıtma alternatifleri ile birlikte ele alınarak bulunur.

C) Yaz aylarında T90 değeri Ege ve Akdeniz'de en az 1.5 saat, Karadeniz'de ise 2 saat alınabilir. Kış aylarında T90 değerlerinin daha yüksek olacağı ve ortalama 3-5 saat civarında bulunacağı göz önünde tutulmalıdır.

İstisna Hükümleri

Madde 36 - Yukarıda açıklanan temel kriterler gözetilerek hazırlanan derin deniz deşarj projelerine, İller Bankası Genel Müdürlüğünün görüşü ve Çevre Genel Müdürlüğünün uygun görüşü alınmak suretiyle Büyükşehir belediye hudutları içerisinde Büyükşehir Belediye Başkanlıkları Büyükşehir belediye hudutları dışında ise mahallin en büyük mülki amirlikleri tarafından bir izin belgesi verilir. Ancak, deşarj edilecek maksimum atık su debisinin 50 m

/gün değerinden küçük olması halinde projeyle başvuruyu takiben izin alma mecburiyeti yoktur. Bu durumda sadece Tablo 22'de belirtilen sınır değerlerine uyulması gerekir. Ancak ilgili idare tarafından belirli bir deniz ortamına deşarj yapmış olan ve yapabilecek diğer atık su kaynaklarının topluca deniz suyu kalitesi üzerinde olumsuz etkileri göz önüne alınarak debisi 50 m

/gün den küçük boşaltımlar da izine bağlanabilir. İzin için gerektiğinde 35 nci maddede öngörülen daha sıkı kriterler ve tedbirler ilgili idarece istenebilir.

Deniz suyu hareketleri kısıtlı olan yarı kapalı koy, körfez, haliç, nehir ağzı, lagün ve benzeri ortamlara deşarj için ilgili idareden izin alma mecburiyeti proje debisi 50 m

/gün den küçük olan derin deniz deşarjları için de geçerlidir. Diğer taraftan, talep edilen derin deniz deşarj izni, bu Yönetmelikte öngörülen teknik şartlar uyulacağı belgelense bile, Çevre Genel Müdürlüğü görüşünde alıcı ortam özellikleri yönünden sakınca görülmesi halinde verilmez.

ALTINCI BÖLÜM : BOŞALTIM İZNİ ESASLARI

Alıcı Su Ortamına Atik su Deşarj İzni

Madde 37 - Bu Yönetmeliğin esaslarına uymak şartı ile, alıcı su ortamlarına her türlü evsel ve/veya endüstriyel nitelikli atık suların doğrudan deşarjı için idareden izin alınması mecburidir. Her atık su deşarjı için bu Yönetmelik çerçevesinde idarenin istediği çıkış suyu kalitesinin ve diğer şartların sağlanması gerekir. Alıcı su ortamına her türlü atık su deşarjı izni için, Mahalli Çevre Kurullarının alacağı karar ve görüşler doğrultusunda Büyükşehir belediye hudutları içerisinde Büyükşehir Belediye Başkanlıkları, Büyükşehir belediye hudutları dışında ise mahallin en büyük mülki amiri yetkilidir. Alıcı su ortamının çok yoğun bir şekilde kirletilmiş olduğu yörelerde doğrudan alıcı su ortamına yapılacak deşarjlar için deşarj izni, Çevre Genel Müdürlüğünün uygun görüşü alınarak verilir. Bu yörelerle ilgili yer ve sınır belirlemeleri ve uygulanacak diğer işlemler, Çevre Genel Müdürlüğünce tespit edilir.

Deşarj izninin verilmesine ilişkin esaslar aşağıdadır:

A) Atık su deşarjı için idare tarafından verilen izin 3 (üç) yıl süre ile geçerlidir.

B) İlgili idare, bir alıcı su ortamının, mevcut kullanım amaçlarının olumsuz yönde etkilenmesini önlemek veya kalitesini düzeltmek amacı ile alıcı su ortamına deşarja izin vermemek veya deşarjlara bu Yönetmelikte öngörülen sınırların ötesinde kısıtlamakla yetkilidir.

Kirlenmeye Karşı Tedbir Yükümlülüğünün Devamı

Madde 38 - Atık su altyapı tesisleri yönetimleri ile deşarj izni alan kurum, kuruluş ve işletmeler, tesislerini kurup işletmeye aldıktan sonra da alıcı su ortamına izin belgesinde öngörülenin ötesinde kirletici atmamaya ve atık su deşarj standartlarını aşmamaya kanunen yükümlüdür. İzin sahibi olmak, bu nedenlerle cezai ve hukuki müeyyidelerden kurtulmayı gerektirmez.

Deşarj İzninin Sınırlandırılması veya Geri Alınması

Madde 39 - Atık su deşarj izni aşağıdaki durumlarda sınırlandırılabilir veya geri alınabilir.

A) Deşarjın izin verildiği şekilde kullanımı esnasında alıcı su ortamının mevcut veya ileriye yönelik kullanım amaçlarına olumsuz etkiler yaptığı tespit edildiğinde,

B) Atık su deşarj izni verilirken idare tarafından konulmuş hükümlere uygun şekilde deşarj yapılmaması halinde.

Deşarj İzin İşlemi

Madde 40 - Alıcı su ortamına deşarj için başvuru ve deşarj izin formu örneği ve açıklamalar "İdari Usuller Tebliği" nde verilir. İzin talep eden kişi veya kuruluş izin başvurusunda bu formları gerçeğe uygun şekilde doldurmakla yükümlüdür.

Deşarj İznine İtiraz

Madde 41 - Bir alıcı su ortamında atık su deşarjından dolayı bazı olumsuz etkilerin oluştuğunun belirlenmesi halinde veya bu deşarjdan dolayı zarar gören veya zarar görmesi muhtemel olan 3 ncü kişiler izni veren idareye delilleriyle birlikte başvurarak, deşarj iznine itiraz etme hakkına sahiptirler. Yasal yollardan yapılacak bu itizarların uygun bulunması halinde, deşarjı yapanlar gerekli iyileştirme tedbirlerini almak mecburiyetindedirler.

Derin Deniz Deşarjı İzni

Madde 42 - Derin Deniz deşarj izni aşağıdaki esaslar çerçevesinde verilir:

A) Derin deniz deşarjı izni, İller Bankası Genel Müdürlüğünün görüşü ve Çevre Genel Müdürlüğünün uygun görüşü alınmak suretiyle Büyükşehir belediye hudutları içerisinde ilgili Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Büyükşehir belediye hudutları dışında ise mahallin en büyük mülki amiri tarafından en geç altı ay içinde verilir. Başvuruda hazırlanan derin deniz deşarjı projesi sureti, amaçlanan ve gözetilen deniz kalite özelliği, tesislerinin kurulacağı deniz bölgesinin ekonomik, topografik, batimetrik, su ürünleri ve benzeri kullanımla ilgili çeşitli özellikleri ile acil durumlarda ve elektrik kesintilerinde tedbirler, ileriye ait gelişme, genişleme ve proje değişiklik tahminleri izin başvurusunda yer alır. Derin deniz deşarjları için başvuru, izin formu örneği ve gerekli açıklamalar "İdari Usuller Tebliği" nde verilir.

B) İzin üç (3) yıl süre ile geçerlidir. Bu süre içinde yükümlülüklerin yerine getirilmediği tespit edildiği taktirde daha önce verilmiş olan derin deniz deşarjı izni doğrudan veya Çevre Genel Müdürlüğünün talebi üzerin ilgili idare tarafından geri alınır. Atık su altyapı tesisleri yönetimleri ile izin alan kurum, kuruluş ve işletmeler tesislerini kurup işletmeye aldıktan sonra da denize projede öngörülenin ötesinde kirletici atmamakla ve gerek alıcı ortam, gerekse deşarj standartlarını aşmamakla yükümlüdür.

YEDİNCİ BÖLÜM : Atık su Altyapı Tesislerindeki Uygulamalar

Atık su Toplama ve Bertaraf Esasları

Madde 43 - Atık su altyapı tesisleri yönetimleri, Çevre Kanununun 11 nci maddesi 3 üncü fıkrası uyarınca, sorumluluk bölgelerinde oluşan atık suların toplanması, iletilmesi ve bertaraf edilmesi işlemlerini yerine getirirler. Bu yönetimler, toplam atık suların bu Yönetmelikte belirtilen esaslar çerçevesinde bertarafı ile yümüklüdür.

Bu yönetimlerin yetki sınırları içindeki taşınmaz mal sahipleri için atık sularını bu tür ortak atık su altyapı tesislerine bağlamak ve bu tesisleri kullanmak bir hak ve mecburiyetidir.

(Mülga fıkra: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. Yön/m.18 ile)

Atık su Bağlantı İzni ve Belgesi

Madde 44 - Bir şehir ve/veya sanayi bölgesinde parsellerin, kurum, kuruluş ve işletmelerin atık sularını atık su altyapı tesislerine bağlayabilmeleri, atık su altyapı tesisleri yönetimince verilecek olan atık su bağlantı iznine tabidir. Atık su bağlantı izni, evsel atık suların yazılı bir belge karşılığında; endüstriyel ve karışık atık suların ise düzenlenecek bağlantı kalite kontrol izin belgesindeki koşulları sağlaması halinde, atık su altyapı tesisleri yönetimi tarafından verilen izindir. Bağlantı kalite kontrol izni; atık su altyapı tesisler yönetimi tarafından, endüstriyel atık suların kanalizasyon sistemine bağlantı şartlarını belirleyen bağlantı kalite kontrol izin belgesi ile verilir. Bu izin ve belgeler (...) 45, 46, 47 ve 48 nci maddelerde açıklanan hususlara uyulması şartıyla verilir.

Kanalizasyon Sistemine Bağlantı Kısıtları

Madde 45 - Atık su altyapı tesisleri kapsamında inşa edilen ve işletilen kanalizasyon sistemlerine yapılacak bağlantılar aşağıdaki kısıtlamalara tabidir:

A) Kanalizasyonun ayrı sistemde olması halinde, yağmur suları ve kirli olmayan diğer drenaj suları, kanalizasyona bağlanamaz.

B) Birleşik ve ayrık sistemlerde, izne esas olacak atık su miktarları ve özellikleri yağışsız havalarda belirlenir.

C) Kesikli çalışan işletmeler, kanalizasyon sistemine bağlantı yapmadan önce ön arıtma tesislerinin gerekli olup olmadığına bakılmaksızın, dengeleme havuzu inşa etmek mecburiyetindedirler. (...) Bu işletmelerin atık su debileri ve kaliteleri bu dengeleme havuzu çıkışında belirlenir. Dengeleme havuzu bulundurmayan tesislerde izne esas olacak atık su miktarları ve kirlilik yükleri, tesisten çıkacak maksimum atık su miktar ve kalitesi dikkate alınarak tespit edilir.

D) Kirletici maddeler ihtiva etmeyen soğutma sularının, yetkili atık su altyapı tesisleri yönetiminin özel onayı olmadan kanalizasyon sistemine bağlanması yasaktır.

E) Endüstriyel atık suları ön arıtma gereğini ortadan kaldırmak üzere kirletilmemiş sularla seyreltilerek kanalizasyon sistemine verilemez.

F) Atık su altyapı tesislerine deşarj edilmiş olan atık sular atık su altyapı tesisleri yönetimlerinin yazılı izni olmadıkça herhangi bir amaç için kullanılamaz.

Atık su Toplama Sistemine Verilemeyecek Maddeler

Madde 46 - Arıtma tesisinin arıtma verimini, çamur tesislerinin işletilmesini, çamur bertarafını veya çamur değerler dirilmesini olumsuz yönde etkileyen maddeler; atık su tesislerini tahrip eden, fonksiyonlarını ve bakımlarını engelleyen, zorlaştıran, tehlikeye sokan veya tesislerde çalışan personele zarar veren maddelerin atık su altyapı tesislerine verilmesi yasaktır. Sanayi ve endüstri tesislerinde çöp ve katı maddelerin öğütülerek kanalizasyona verilmesini sağlayan çöp öğütücülerinin kullanılması yasaktır. (...)

Atık su Altyapı Tesislerine Bağlanabilecek Atık sularının Özellikleri

Madde 47 - " Önemli kirletici atık su kaynağı" tanımına giren endüstri atık sularının atık su altyapı tesislerine kabul edilmesi için Tablo 25'te verilen standart değerlere uyum göstermesi şarttır.

Atık su altyapı tesisleri yönetimleri, yetki sınırları içindeki kanalizasyon sistemleri ile toplanan atık suları, gerekli atık su arıtma ve bertaraf tesisleri kuruluncaya kadar arıtma yapmadan uzaklaştırmak isterlerse, bu uygulama için Çevre Genel Müdürlüğüne bilgi vermek ve uygun görüşünü almak mecburiyetindedirler. İlgili başvuru mülki amir kanalıyla yapılır.

Ön Arıtma Tesisleri

Madde 48 - Atık sularının özellikleri nedeniyle, atık su alt yapı tesisine doğrudan bağlantıları, atık su altyapı tesisleri yönetimleri tarafından uygun görülmeyen endüstriler; kuruluş, işletme, bakım, kontrol ve belgeleme harcamaları kendilerine ait olmak üzere, bu Yönetmelikte tanımı yapılmış olan bir ön arıtma sistemini kurmak ve işletmek yükümlülüğündedirler.

Ayrıca ilgililer, herhangi bir atık su toplama havzasında atık su debisi veya ilgili sanayi sektörüne ait Tablo 5-Tablo 20 arası grup standartlarında verilen her bir parametre itibariyle kirlenme yükü, o kanalizasyon sisteminin taşıdığı toplam debi ve kirletici yükünün %10'undan fazla olan endüstriyel atık su kaynaklarında teknik özellikleri bağlantı kalite kontrol izin belgesinde belirtilen ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 11 nci maddesinde tanımlanan esaslar çerçevesinde bir özel arıtma tesisini kurmak ve işletmekle yükümlü tutulurlar. Bu durumda alıcı su ortamına doğrudan boşaltım ilkesi ve atık su standartları geçerlidir ve ayrıca bu Yönetmeliğin 47 nci maddesi uyarıca taşınmaz mal sahibi ilgili idareden izin alır.

Kanalizasyon Sistemine Bağlantı ve Boşaltımların Kontrol Düzeni

Madde 49 - Atık su üreten kurum, kuruluş ve işletmelerin kanalizasyon sistemine atık su bağlantısının yapıldığı yerde veya ön arıtma tesisi çıkışında kolayca ulaşılabilen ve çalışmaya müsait bir kontrol bacası inşa edilir. Kontrol bacasının projesi ve tipi bir plan üzerinde gösterilerek ilgili atık su altyapı tesisleri yönetiminin bilgisine sunulur. Yönetimin gerekli gördüğü kurum, kuruluş ve işletmelerin bağlantı yerinde veya ön arıtma tesisi çıkışında, atık suların özelliklerinin tespiti, bu Yönetmeliğin 29 uncu maddesinde tanımlandığı şekilde yapılır. Kontrol düzeninin tespit edemeyeceği ani dökülme ve deşarjların olabileceği kaynaklar için atık su altyapı tesisleri yönetimi ilave tedbirler belirtir. Bu tedbirlere ilişkin detaylı bilgi, "Bağlantı Kalite Kontrol İzin Belgesi" nde yer alır.

Atık su Altyapı Tesisleri Kullanımı Çerçevesinde "Yönetmeliğin İhlali" Kapsamına Giren Davranışlar

Madde 50 - Atık su altyapı tesisleri kullanımı çerçevesinde, "Yönetmeliğin İhlali" kapsamına giren davranışlar aşağıda belirtilmiştir:

A) Taşınmaz mal sahibi, atık su altyapı tesislerinden yararlanma şartlarına ilişkin 43 ncü maddedeki yükümlülüklere rağmen, verilen süre içinde şehir atık su sistemine bağlantı yapmıyorsa,

B) Bağlantı ile ilgili kısıtlamalar ve bununla ilgili yasaklara ilişkin 44, 45 ve 46 ncı maddelerdeki hükümlerin aksine, bağlantısı yasaklanan atık sular veya maddeler atık su sistemine boşaltılıyorsa veya atık su bağlantı kalite kontrol izin belgesinde öngörülen sınır değerler aşılıyorsa,

C) Atık sular, bağlantı sınırlamaları ile ilgili 47 ve 48 nci maddelerin aksine, ön arıtmasız olarak atık su altyapı sistemine veriliyorsa,

D) Yer altı suyu veya arıtılmasına gerek ve mecburiyet olmayan sular, bağlantıyla ilgili kısıtlamaları belirleyen 45 nci maddenin D fıkrasının aksine, onay alınmadan atık su altyapı tesisine veriliyorsa,

E) Kontrol ve belgeleme yükümlülüğüne ilişkin 49 ncu maddenin aksine, atık su miktarları ve özelliklerini ölçebilmek amacıyla gerekli ölçüm düzenekleri ve kontrol bacaları tesis çıkışında kurulmamışsa, uygun yere konulmamışsa veya çalıştırılamıyorsa, bakımı yapılmıyorsa, uygun ve sorumlu bir personel tayin edilmemişse veya kayıt defteri 3 yıl boyunca saklanmamışsa ya da resmen denetimle görevli kişinin talebine rağmen ibraz edilmemişse,

F) Kontrol düzeni ile ilgili 49 ncu maddenin aksine, parsel atık su sisteminin veya atık suyun incelenmesine müsaade edilmemişse,

Yukarıdaki davranışların görülmesi halinde gerçek ve tüzel kişiler hakkında, ilgili atık su altyapı tesisleri yönetimi tarafından tanzim edilecek tutanağa göre 2872 sayılı Çevre Kanununun 3301 sayılı Kanunla değişik 20, 21, 22 ve 23 ncü maddeleri uyarınca cezai işlem yapılır.

SEKİZİNCİ BÖLÜM : Çeşitli Hükümler

Tebliğler

Madde 51 - Bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili olarak aşağıda isimleri verilen tebliğler bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren 3 (üç) ay içinde Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü tarafından ayrıca çıkarılacaktır:

- Numune Alma ve Analiz Metotları Tebliği

- Teknik Usuller Tebliği

- İdari Usuller Tebliği

- Tehlikeli ve Zararlı Maddeler Tebliği

- (Mülga ibare: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. Yön/m.18 ile)

- (Mülga ibare: 01/07/1999 - 23742 sayılı R.G. Yön/m.18 ile )

Bu tebliğlerin yayımı tarihine kadar konu ile ilgili genel teknik ve idari hükümler geçerlidir. Gerekli görüldüğünde Başbakanlık Çevre Genel Müdürlüğü bu Yönetmelikle ilgili konularda yukarıda sayılanların dışında

teknik veya idari tebliğler çıkarılabilir, yukarıda belirtilen tebliğlerde değişiklikler yapabilir.

Denetim

Madde 52 - Bu Yönetmelik çerçevesinde yapılacak olan denetimlerin esasları aşağıda belirtilmiştir;

A) Bu Yönetmelik uyarınca kanalizasyon sistemlerine ve alıcı ortamlara yapılacak her türlü atık su deşarjı denetimi 2872 sayılı Çevre Kanununun 3416 sayılı Kanunla değişik 12 nci maddesi uyarınca Çevre Genel Müdürlüğünce yapılır. Ancak mülki amirler, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı, Büyükşehir ve şehir belediye başkanlıkları ile Liman Başkanlıkları; 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha; 5442 sayılı İller İdaresi, 1580 sayılı Belediye, 3030 sayılı Büyükşehir Belediyeleri ve 618 sayılı Limanlar kanunlarındaki yetkileri doğrultusunda denetim yapabilirler. Bu denetimler sonunda 2872 sayılı Çevre Kanundaki yasaklara aykırı hareket edenler ve bu kanunda belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenlere ek süre verilmesi ve bu süre sonunda da yerine getirmediği taktirde faaliyetlerinin kısmen veya tamamen durdurulması için mezkur kanunun 15 ve 16 ncı maddelerinde belirtilen makamlar tarafından gerekli işlemler yapılır. Mezkur kanunun 3301 sayılı kanunla değişik 20, 21, 22, ve 23 ncü maddelerinde belirtilen idari nitelikteki cezalar ise yine mezkur kanunun 3301 sayılı Kanunla değişik 24 ncü maddesinde belirtilen yetkili makamlar tarafından verilir.

B) Tesislerin sahibi ve işleticileri ile tesislerin üzerinde kurulu olduğu taşınmaz mal sahibi ve işleticileri;

a) Yetkili merciin görevlendirildiği veya bu mercii temsil eden kişilerin tesislere girmesi için izin vermeye,

b) Kamu sağlığı düzeni ve çevrede yaşayanlar üzerinde yaratılabilecek ciddi tehlikeleri önlemek üzere kirlilik ve su kalitesi değerlerinin belirlenmesi için görevli kişiler tarafından numune alınması ve yerinde ölçümler yapılması için izin vermeye,

c) Görevli kişilerin istedikleri döküman ve bilgileri sağlamaya, mecburdurlar.

C) Kurum, kuruluş ve işletmeler büyüklüklerine bağlı olarak bir veya daha fazla sayıda "Çevre Kirliliğini Denetleme Görevlisi" istihdam etmekle yükümlüdürler.

D) Yetkili merciin isteği üzerine "Çevre Kirliliğini Denetleme Görevlisi" tayin etmiş olan kuruluşların işleticileri, yukarıda B bendinde belirtilen çalışmalar sırasında denetleme görevlilerini bu hizmete tahsis ederler. Bu çalışmaların yapılabilmesi için, tesisleri işletenler ve sahipleri gerekli kullanım maddelerini, özellikle motorlu taşıma araçlarını ve/veya bu araçların yakıtlarını sağlarlar.

E) Kurum, kuruluş ve işletmelerin sahipleri veya kullanıcıları yetkili merciin görevlendirdiği kişilerin veya bunları temsil eden kişilerin numune almasına, yerinde kontrol yapmasına izin verecektir.

F) İzin alma işlemi veya denetleme işlemleri ile ilgili olarak yapılan deneyler ve ölçümlerin masrafları kirleten kuruluş ve işletmeler tarafından karşılanır.

G) Bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi için üzerinde tesis bulunmayan taşınmaz mal sahipleri ve işleticileri de yetkili merci tarafından görevlendirilen kişilerin veya bunların temsilcilerinin, söz konusu yere girmesine ve testler yapmasına izin verecektir. Bu yetkiler kullanılırken, taşınmaz mal sahiplerinin ve işleticilerin menfaatlerinin korunmasına dikkat edilecek ve meydana getirilecek zararlar, denetimle yetkili merci tarafından karşılanacaktır.

H) Denetimler sırasında kurum, kuruluş ve işletmelerden elde edilen bilgi ve belgeler başka amaçlar için kullanılamaz.

Kovuşturma

Madde 53 - Bu Yönetmelik hükümlerine uymayanlar hakkında 2872 sayılı Çevre Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.

İstisnai Durum

Geçici Madde 1 - A) Çevre Genel Müdürlüğü tarafından bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce kurum, kuruluş ve işletmelere veriliş olan deşarj sınırları Yönetmeliğin yürürlüğe girmeden önce kurum, kuruluş ve işletmelere verilmiş olan deşarj sınırları Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren 3 (üç) yıl süre ile geçerlidir. Bu dönemin sonunda bu Yönetmelikteki sınırlara uyulması mecburidir.

B) Büyükşehir Belediyelerinin yetki bölgesi içinde bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce kurum, kuruluş ve işletmelere verilmiş olan "deşarj kalite kontrol ruhsat" larında belirtilen kalite kriterlerinin geçerliliği, bu Yönetmeliğin yürürlüğünden itibaren 3 (üç) yıl uzatılmıştır.

C ) (Ek bent : 29/09/2000 - 24185 sayılı R.G. Yön/m.1 ile) Elektrik enerjisi sıkıntısının bulunduğu ivedilik arz eden durumlarda, sıkıntının toplum yaşamına olumsuz etkilerinin giderilmesine yönelik olmak koşuluyla, geçici şekilde kısa bir süre içerisinde tesis edilecek olan mobil ve yüzer elektrik santrallarından elektrik alınmasına ihtiyaç duyulduğunda, bu Yönetmeliğin içerisinde belirtilen deşarj değerlerini sağlamak ve 31/12/2002 tarihine kadar bu Yönetmelikte belirtilen izinleri almak kaydıyla, mobil ve yüzer santralların tesislerine başlanabilir ve elektrik üretilebilir.

Geçici Dönemi Uygulaması

Geçici Madde 2 - Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak 6 (altı) ay içinde atık su üreten ve deşarj eden ve "Deşarj İzin Belgesi" ile "Bağlantı Kalite Kontrol İzin Belgesi" bulunmayan mevcut kurum, kuruluş ve işletmeler bu konuda yetkili idareye başvurarak sözü edilen izin belgesini almak mecburiyetindedirler. İlgili idarede bu başvuruları, başvuru tarihinden itibaren en çok 1(bir) yıl içinde değerlendirir ve sonuca bağlar. İznin verilmemesi halinde, idare bu hususu gerekçesi ile birlikte başvuru sahibine yazılı olarak bildirir. Mevcut veya kurulacak tesisler için iznin verilmesi, arıtma tedbirlerinin alınmasına bağlandığı taktirde atık su altyapı tesislerinin projelendirilmesi, bağlantı yapılması, arıtma tesisi inşası ve işletmeye alınabilmesi için geçiş dönemleri belirlenir. Bu geçiş dönemleri çeşitli uygulamalar için aşağıdaki sürelerden fazla olamaz:

A) Arıtma tesisiyle sonuçlanmış olup olmadığına bakılmaksızın kanalizasyon şebekesi bulunan atık su altyapı tesisleri yönetimi sınırları içindeki yerlerde kurum, kuruluş ve işletmelerden bu şebekeye bağlantı yapabilecek durumda bulunanlar, ön arıtma gereklerini "Bağlantı Kalite Kontrol İzin Belgesi" nin verildiği tarihten başlayarak en geç 1.5 (bir buçuk) yıl içinde yerine getirilmelidir.

B) Kanalizasyon sistemi inşa halinde olan veya inşaatı başlamamış olmakla beraber kanalizasyon projesi bulunan atık su altyapı tesisleri yönetimleri sınırları içindeki yerlerde ise kurum, kuruluş ve işletmeler bağlantı yapabilecekleri kanalların mevcut olup olmadığına bakılmaksızın, bu kanalların projesinde öngörülen nihai bertaraf metotlarına uyacak biçimde ve 37 nci maddenin B fıkrasında yetkiler mahfuz kalmak şartıyla, madde 47 ve 48 uyarınca alıcı ortama deşarj edilirler. Bu mükellefler atık su altyapı tesisleri yönetiminin "Bağlantı Kalite Kontrol İzin Belgesi" ni verdiği tarihten başlayarak en geç 1.5 (bir buçuk) yıl içinde arıtma tedbirleri almak mecburiyetindedirler.

C) Kanalizasyon sistemi ve projesi bulunmayan atık su altyapı tesisleri yönetimi sınırları içindeki yerlerde kirleten kurum, kuruluş ve işletmeler, idareden alacakları "Deşarj İzin Belgesi" nin verildiği tarihten başlayarak alıcı ortamlara deşarj standartlarına uyacak şekilde en geç 2,5 (iki buçuk) yıl içinde alıcı ortamlara deşarj standartlarına uygun arıtma yapmakla veya üretim teknolojilerinde gereken değişiklikleri gerçekleştirmekle yükümlüdürler.